Dogman
BlacKkKlansman
3 Faces
Plaire, aimer et courir vite
Laurie Anderson over Chalkroom
Park Previously Unreleased

Elke zomer stelt Eye Filmmuseum een programma samen van niet eerder in Nederland uitgebrachte films die een groot scherm verdienen. Ze zijn afwisselend in Eye en de Filmhallen in Amsterdam te zien en in filmtheaters in het land. De premièrevertoningen in Amsterdam zullen door medewerkers van de Filmkrant worden ingeleid.


Park
Zwerfhonden
De Griekse filmregisseur Sofia Exarchou heeft voor haar debuutfilm de beste locatie gevonden die je je maar zou kunnen voorstellen. Je zou zelfs kunnen zeggen dat het verlaten Olympische dorp buiten Athene haar film ís. Toch was het niet dat complex met z'n binnen tien jaar alweer overwoekerde en verwoeste sportvelden, zwembaden, kantines en kleedkamers dat haar tot de film inspireerde. De ingestorte stadions liggen erbij als toekomstige archeologische bezienswaardigheden, zoals de atletiekbaan van Delhpi of het amfitheater in Epidauros. Maar Exarchou was niet geïnteresseerd in moderne ruïnes, maar in het menselijke onkruid dat er een weg vindt: een groep jonge mensen die geen ander toevluchtsoord heeft dan een plek die net zo in de steek is gelaten als zij.
We volgen ze terwijl ze over elkaar heen buitelen en rollen als jonge honden — jongens en meisjes apart. Ze meten hun krachten, vechten en flirten, ze douchen in de lege kleedruimtes en nemen elke dag een andere ruimte in bezit. Totdat Anna (Dimitra Vlagopoulou) en Dimitris (Dimitris Kitsos) verliefd worden en de status quo wordt aangetast. Maar eigenlijk is er geen echt verhaal. Alleen observaties. Gedragsstudies bijna. De camera zit ze zo dicht op de huid dat hij een van hen wordt, en zich in die kluwens van ledematen wentelt, of voor een close-up op hun schouders nestelt.
Park heeft een psychologische en een sociologische dimensie en navigeert steeds van individuele waarnemingen naar een grotere blik op dit niemandsland. Want op de achtergrond trilt in het zonlicht natuurlijk onvermijdelijk de Griekse actualiteit, met z'n schuldencrisis en de vraag of de alternatieve samenleving waar deze jonge mensen hun toevlucht toe zoeken enige kans van slagen heeft.

Dana Linssen

Park | Griekenland/Polen 2016 | Regie Sofia Exarchou | 100 minuten | Met Dimitris Kitsos, Dimitra Vlagopoulou, Thomas Bo Larsen | Distributie Eye (Previously Unreleased) | Te zien vanaf 12 juli | Park wordt op 12 juli in EYE ingeleid door Dana Linssen


Takara
Takara is weg
Toen Nobody Knows (2004) uitkwam vertelde de Japanse regisseur Kore-eda Hirokazu (dit jaar in Cannes bekroond met een Gouden Palm voor Shoplifters) hoe iedereen die wel eens een opgroeiend kind heeft gadegeslagen het idee kan krijgen dat zelfs de jongste kinderen al volkomen zelfredzaam kunnen zijn. Zo lang er geen volwassenen in de buurt zijn om ze angstig op gevaren te wijzen, zijn kinderen eigenlijk behoorlijk verstandig en standvastig. Ik moet dan altijd denken aan het Gouden Boekje Wim is weg, een Nederlandse klassieker over een jongetje dat op een dag op zijn nieuwe rode driewieler naar Parijs fietst. Want dat doen kinderen. Al komen ze vaak niet verder dan het einde van de straat. En ze zijn slim genoeg om een extra trui en wat te eten mee te nemen.
Takara — La nuit où j'ai nagé borduurt eigenlijk voort op dit principe. De zo goed als plotloze en geheel dialoogloze film is een unieke samenwerking tussen de Franse regisseur Damien Manivel (A Young Poet, 2014; The Park, 2016) en de Japanse filmmaker Kohei Igarashi (Hold Your Breath Like a Lover, 2014) die elkaar tijdens Manivels filmstudie in Japan leerden kennen. De in Japan opgenomen film volgt een vijfjarig jongetje dat op weg naar school een andere afslag neemt. Er gebeurt nog veel meer in deze minimalistische, maar subtiele en detailrijke film. Een traditionele plot ontbreekt, dit is een en al observatieve immersie. Het verliezen van een handschoen kan net zo belangrijk blijken te zijn als de bedachtzaamheid waarmee het jongetje een drukke verkeersweg oversteekt.
Takara is een van de mooiste films van dit jaar, een exquise voorbeeld van de huidige post-conflict-drama-trend in filmmaken. Het is niet zomaar slow cinema, of een cinema van tussenmomenten, waarbij je zelf veel moet invullen. Deze roadmovie te voet door een winters landschap geeft eindeloos veel aanwijzingen voor de oplettende toeschouwer. Maar je kunt ook gewoon met Takara meedolen. Je van geen kwaad bewust. Takara is vitaal en vol veerkracht en tegelijkertijd dromerig. Het jongetje valt vast niet zonder reden vaak zomaar in slaap.

Dana Linssen

Takara — La nuit où j'ai nagé | Japan/Frankrijk, 2017 | Regie Kohei Igarashi, Damien Manivel | 78 minuten | Met Takara Kogawa, Keiki Kogawa, Takashi Kogawa | Distributie Eye (Previously Unreleased) | Te zien vanaf 26 juli en online via picl.nl | Takara wordt op 26 juli in Eye ingeleid door Dana Linssen




First Reformed
Zie de mens
"Dit begint allemaal met jou en mij", zingt een klein koor in Paul Schraders religieus-filosofische portret van een getormenteerde priester, gespeeld door Ethan Hawke. Schrader (The Canyons, American Gigolo) maakt de beste film van z'n carrière. Hawke (Boyhood, Before Sunrise) speelt z'n beste rol ooit.
Het begint allemaal met jou en mij. Zoals veel dingen in First Reformed heeft dat meerdere betekenissen. Schrader, die in 1972 al een boek schreef over de 'transcendentale stijl' in de films van zijn voorbeelden Robert Bresson, Carl Dreyer en Yasujirō Ozu, heeft een film gemaakt over een man die opnieuw een connectie met de wereld moet vinden. Daarvoor moet hij zichzelf overwinnen. Want de door Hawke gespeelde priester Ernst Toller heeft alles verloren. Hij drinkt. Hij is ziek. Hij lijkt maar half te geloven wat hij verkondigt, hoe graag hij het ook wil geloven. First Reformed is dus ook een film over verhullende woorden en onze problematische verhouding met die woorden.
De kerk is bijna leeg. Dit is niet alleen een film over Tollers spirituele en existentiële crisis. De lege kerk is Schraders manier om te zeggen dat nog maar weinig mensen nadenken over hun relatie met anderen en de wereld. Dan bedoelt hij niet de goedgevulde megakerk even verderop, die, zonder dat Schrader daar de boeman van maakt, niets wil weten van Tollers ascese en eerbied voor de natuur, dat wil zeggen, Gods schepping.
Want het gaat niet om het vinden van een boeman. Het begon immers bij jou en mij. Toch lijkt Toller die boodschap niet te begrijpen als hij richting het einde besluit tot radicale actie over te gaan. Je ziet hoe hij in zijn wanhoop van religie en frustratie een persoonlijke exegese maakt en hoe hij daarin vastdraait, waardoor geweld zijn enige uitweg lijkt. Maar je ziet ook wat er nodig is om een weg terug te vinden.  
First Reformed gaat over een gemankeerde man in een gemankeerde wereld. Over een kapotte geschiedenis, om met Alex van Warmerdam te spreken. En uiteindelijk over heling.

Ronald Rovers

First Reformed | Verenigde staten, 2017 | Regie Paul Schrader | 113 minuten | Met Ethan Hawke, Amanda Seyfried  |  Distributie Eye |
Te zien vanaf 19 juli | First Reformed wordt op 19 juli in de Filmhallen ingeleid door Ronald Rovers




Tangerine
Beauty on a budget
Onbegrijpelijk dat deze film in Nederland alleen op festivals draaide, schreef ik al toen ik Tangerine van Sean Baker opnam in mijn Top 10 van 2016. Gelukkig vertoont Previously Unreleased deze springerige en taboedoorbrekende iPhone-film nu alsnog.
Wat kun je verwachten van een film gemaakt met een apparaatje dat we vrijwel allemaal dagelijks in onze broekzakken hebben, voor het budget waar de meeste grote Hollywoodproducties hooguit de catering van kunnen regelen? Heel wat, blijkt uit het beeldschone Tangerine, dat helemaal op een iPhone werd gefilmd. Drie iPhones model 5s, om precies te zijn, met maar een paar aanpassingen. Een destijds nieuw prototype lens-adapter, software van een paar dollar, en een houder om het beeld te stabiliseren: meer had filmmaker Sean Baker niet nodig om de mooiste film van het jaar te maken.
Het ultralage budget en de smartphone-productie waren de meest besproken aspecten van Tangerine toen de film in 2015 op het filmfestival van Sundance in première ging. Maar het is verre van het meest interessante aan deze springerige, taboedoorbrekende, emotionerende screwball-komedie voor de 21ste eeuw, over twee transgender vrouwen aan de zelfkant van tinsel town.
Sean Baker was destijds al een beloftevolle indie-maker met wat festivalsuccessen achter de rug. Na Tangerine gooide hij vorig jaar nog hogere ogen met The Florida Project, waarmee hij zijn eerste Oscarnominatie (voor beste acteur) binnensleepte. De twee films hebben veel gemeen. Beide duiken in de groezelige onderwereld achter een droomfabriek — in The Florida Project de smoezelige hotels rond een Disney-pretpark, hier de rafelranden van Los Angeles.
In de eerste en laatste scènes van de film zien we transgender prostituees Sin-Dee en Alexandra in intieme momenten — in een donutshop waar ze een zoetigheid delen en in een wasserette waar ze het gruis van de wereld proberen af te schrobben. In de kleine anderhalf uur daartussen razen ze, soms samen maar vaker los van elkaar, door Los Angeles, op zoek naar wraak, lust, liefde en erkenning.

Joost Broeren-Huitenga

Tangerine | Verenigde Staten, 2015 | Regie Sean Baker | Met Kitana Kiki Rodriguez, Mya Taylor | 88 minuten | Distributie Eye | Te zien vanaf 2 augustus | Tangerine wordt op 2 augustus in de filmhallen ingeleid door Joost Broeren-Huitenga. Lees op filmkrant.nl ook ons interview met coscenarist Chris Bergoch




Winter Brothers
Fotogenieke kalkmijn
Voor een geweldige film heb je drie dingen nodig, merkte Hitchcock ooit op: "Het script, het script en het script". Het zal vast heiligschennis zijn, maar de hysterische nadruk op het scenario — lees: het verhaal — heeft de filmcultuur veel schade berokkend. Het doet vergeten dat de cinema meer mogelijkheden heeft dan het vertellen van een dichtgespijkerd verhaal. Winter Brothers (Vinterbrødre), de debuutfilm van Hlynur Pálmason, verkent die mogelijkheden. Veelzeggend voor de benadering van de in IJsland geboren filmmaker is dat hij eerst de locatie koos en daarna het scenario schreef. Die locatie is een Deense kalkmijn. Dat op het terrein van de mijn alles bedekt is met kalkstof, zorgt voor een vervreemdende sfeer, die nog eens wordt versterkt door de industriële geluiden op de soundtrack.
De kijker belandt in een volstrekt geïsoleerde wereld. De op 16mm gedraaide film volgt twee broers die in de kalkmijn werken en net als hun collega's op het terrein wonen. Om in deze wereld overeind te blijven, moeten de werkers stevig in hun schoenen staan. Dat is niet het geval bij één van de broers, die nogal onnozel en labiel is. Hij verlangt naar liefde en seks en hallucineert dat de enige vrouw op het terrein met hem vrijt. Als zijn broer het met haar aan legt, knapt er iets.
In Winter Brothers moet de kijker de gedachte aan realisme loslaten. In werkelijkheid zou de onnozele broer al lang zijn ontslagen. Het doet er niet toe, want Winter Brothers is geen realistisch drama, maar een afdaling in een verwarde geest. En een film over de fotogeniekheid van een kalkmijn: wat een locatie!

Jos van der Burg

Winter Brothers (Vinterbrødre) | Denemarken/IJsland, 2017 | Regie Hlynur Pálmason | 94 minuten | Met Elliott Crosset Hove, Simon Sears I Distributie Eye | Te zien vanaf 9 augustus en online via picl.nl | Winter Brothers wordt op 9 augustus in Eye ingeleid door Jos van der Burg




Menashe
Kugel en kip in Brooklyn
Welkom in het chassidische milieu in Brooklyn. Een jaar geleden stierf de vrouw van Menashe, een zachtaardige, te zware chassidische veertiger, die de schamele kost verdient als medewerker in een koosjere buurtsuper. Zijn zoontje, een engelachtig jochie van een jaar of tien, wordt sinds de dood van Menashe's vrouw op gezag van de rabbijn door zijn zwager en zus opgevoed. Een man alleen is namelijk niet geschikt om een kind op te voeden, vindt men in het chassidische milieu. Erachter ligt de gedachte dat mensen in een huwelijk horen te leven en veel kinderen moeten voortbrengen. Om zelf zijn zoontje, die de kugel en kip van zijn tante de oren uitkomt, weer te kunnen opvoeden, zal Menashe moeten hertrouwen. Maar wil hij dat wel?
Menashe is het speelfilmregiedebuut van de New Yorker Joshua Z. Weinstein, die, het is te zien aan de zorgvuldig geobserveerde beelden, een documentaire-achtergrond heeft. De film had makkelijk een anti-religieus pamflet kunnen worden over knellende religieuze tradities, maar dat werd het niet. Menashe is een subtiel, intiem drama, waarin de werkelijkheid niet zwart-wit, maar ambigue is. Natuurlijk vinden we dat Menashe zijn zoontje zelf moet kunnen opvoeden, maar het is ook waar dat hij nogal wankel in het leven staat. Dat zijn familie en zijn baas weinig empathisch en zelfs hardvochtig met hem omspringen, neemt niet weg dat het chassidische milieu hem ook bescherming biedt. Wie een hakbijl zoekt om religie mee aan te vallen, heeft niets te zoeken bij het volledig Jiddisch gesproken Menashe. Maar wie open staat voor een klein alledaags drama over de rommeligheid van het leven ziet een fijngevoelig pareltje.

Jos van der Burg

Menashe | Verenigde Staten, 2018 | Regie Joshua Z. Weinstein | 82 minuten | Met Menashe Lustig, Ruben Niborski | Distributie Eye | Te zien vanaf 16 augustus | Menashe wordt op 16 augustus in de filmhallen ingeleid door Jos van der Burg

top
Artikelen
Previously Unreleased
Carne y arena Virtueel-realistisch tot in het hart
Alex van Warmerdam — L'histoire kaputt De duivel in de details
Terry Gilliam en Cervantes' Don Quixote 'Dat tweede deel — wauw!'
World Cinema Amsterdam Kritische stemmen uit Cuba
Retrospectief Billy Wilder in Eye Billy Wilder exporteerde Europese humor naar Hollywood
Special: See All This Hoe wij kijken
Mei '68: Third Cinema Hoe het geld in Afrika kwam

Interviews
Sophie Fiennes over Grace Jones: Bloodlight and Bami 'We zien eindelijk op hoeveel manieren vrouwen klein worden gehouden'
Terry Gilliam over The Man Who Killed Don Quixote 'Dit was Nietzscheaans filmmaken'
Deniz Gamze Ergüven over Kings 'Alsof ik mijn vingers in het stopcontact stak'

Rubrieken
Actie!
Boeken: Alex van Warmerdam — L'histoire kaputt Grillig eerbetoon
Humans of Film Amsterdam
Redactioneel
Het nieuwe kijken: De dood van de filmposter
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
The Thinking Machine 20 Carnaval der zielen


Recensies
L'atelier Extremist op schrijfcursus
Disobedience Twee vrouwen
Grace Jones: Bloodlight and Bami Overal schuilt een performance in
The Happy Prince De laatste jaren van Oscar Wilde
Kings 'Hallo, deze film speelt zich af tijdens de rellen van 1992!'
The Man Who Killed Don Quixote Terry Gilliam flikt het toch
Marvin ou la belle éducation Isabelle Huppert als rolmodel
Mektoub, My Love: Canto Uno We zijn van niemand
The Mercy Tussen wal en schip
The Place Orakel in een café
El presidente Blufpoker in tijden van Trump
Que Dios nos perdone Klopjacht tijdens zinderende zomer
Redbad In het land van vrije mensen
The Road to Mandalay Kom je als vluchteling ooit weg?
Tiempo compartido Onheil in het vakantie­paradijs
Tiere Hallucinante beeldenpuzzel
Time Trial (Finlay Pretsell over) 'De extase van het fietsen'
Under the Silver Lake Zoveel gezichtsbedrog kan alleen in Los Angeles