Zero Days (Alex Gibney over)
American Honey
Loving
Gimme Danger — Long Live The Stooges
United States of Love
Op ooghoogte: Naruse-muze Kinuyo Tanaka

Mark Cousins (The Story of Film, I am Belfast, Atomic) schrijft voor de Filmkrant over film- en beeldassociaties. Deze maand verheugt hij zich op het Mikio Naruse-retrospectief in EYE.

Wat is het geweldig dat het EYE Filmmuseum deze maand een retrospectief wijdt aan de films van de Japanse filmmaker Mikio Naruse (1905-1969). Veel filmliefhebbers zullen wel een paar van zijn films kennen of hebben gezien, maar waar moeten degenen beginnen die hem niet kennen? Hij heeft in een periode van bijna veertig jaar meer dan negentig films gemaakt.
Afgezien van dat overweldigende aantal zou je hem als de Johannes Vermeer van de Japanse cinema kunnen zien. Hoewel de grote Nederlandse schilder 400 jaar eerder dan Naruse leefde, heeft hun kunst veel gemeen: Naruse's films hebben dezelfde verstilling; hun beste werk focust op vrouwen, vaak in gedachten of rust; en net zoals op de schilderijen van Vermeer krijgen we in Naruse's films de indruk dat we het leven door deuren, kamers en ramen ontwaren — van werelden in werelden.
Een tweede manier om het enorme oeuvre van Naruse te benaderen is om met de films van een van zijn geweldige actrices te beginnen. Hideko Takamine is het meest bekend in het Westen, maar waarom kijken we in plaats van naar haar niet naar de uitzonderlijke Kinuyo Tanaka?
Tanaka (1909-1977) was een van de opmerkelijkste figuren uit de filmgeschiedenis. Ze heeft met de meeste beroemde Japanse regisseurs gewerkt — Ozu, Kurosawa, Mizoguchi — en maakte zes films met Naruse: Sobo (1933), Tales of the Archery at Sanjusangendo (1945), Ginza Cosmetics (1951) en de meesterwerken Flowing (1956), Mother (1962) en A Wanderer's Notebook (1962).  In Flowing speelt Tanaka bijvoorbeeld een dienstmeisje van middelbare leeftijd dat in een geisha-huis werkt. Er staan grote veranderingen op stapel: prostitutie zal binnen afzienbare tijd illegaal worden in Japan.
We zien de gebeurtenissen door Tanaka's ogen. En wat voor ogen. Hyper-opmerkzaam zijn ze in al haar films, als sponzen die de snelle veranderingen absorberen in de Japanse maatschappij, het verwesteren, en het verlies van traditie. En nu we het toch over haar ogen hebben: in 1949 ging ze naar Amerika, waar ze onder anderen Bette Davis ontmoette en "de Japanse Bette Davis" werd gedoopt. Davis kaatste terug dat zij dan "de Amerikaanse Kinuyo Tanaka" was. She's got Bette Davis eyes, zong Kim Carnes in de jaren tachtig — en toen ze terugkeerde uit Amerika, gebruikte Tanaka die ogen op opmerkelijke nieuwe manieren.
Ze werd een van de eerste grote Japanse vrouwelijke regisseurs. Haar films doen soms wel wat denken aan het werk van Ozu en Naruse, zoals Love Letter (1953), over een man die na afloop van de Tweede Wereldoorlog werk vindt als brievenschrijver en voor lokale vrouwen die geen Engels spreken berichten stuurt aan hun Amerikaanse soldatenvriendjes. Het onderwerp was gedurfd en actueel, maar net zoals de films van Naruse doorregen met verlangen en berusting.
De meeste films van Naruse zijn heel bijzonder, maar het loont de moeite om er door de ogen van twee grote kunstenaars naar te kijken: Johannes Vermeer en Kinuyo Tanaka.

Mark Cousins | @markcousinsfilm


top
Artikelen
Till the End of the World van Béla Tarr De woedende Tarr
Profiel Kristen Stewart De tienerster voorbij
Retrospectief Jan Němec Radicaal gesmoord door tirannen
Tiger-competitie Het verleidingsspel is begonnen
Tiger-competitie voor korte films Het leven uit een korte filmdag
Franse misdaadfilms op het IFFR De politiek van de policier
Joost Rekveld 'Ik ben geen celluloid fundamentalist'

Interviews
Katell Quillévéré over Réparer les vivants De eerste hartslag na een transplantatie
Cristi Puiu (licht bezopen) over Sieranevada 'Lopen jullie wel eens de Spoedeisende Hulp binnen?'
Olivier Assayas over Personal Shopper 'Het gesprek stopt niet als iemand sterft'
Jim Jarmusch over Paterson 'Ik doe er alles aan om mijn intuïtie te beschermen'

Rubrieken
Actie!
Het nieuwe kijken De epische documentaire
Op ooghoogte: Naruse-muze Kinuyo Tanaka
Boeken
Andy at the movies
Kort
Filmsterren
Redactioneel
Thuiskijken
The Thinking Machine 4 Wish I Had a River


Recensies
Burma Storybook Dichtkunst als zuurstof
Cartas da guerra (Ivo Ferreira over) 'Op het moment dat hij niet meer weet wat hij moet zeggen wordt hij schrijver'
Le Ciel Flamand Boterhammetjes bij het bordeel
Double Play (Ernest Dickerson over) 'In Curaçao hangt iets mysterieus en ongrijpbaars'
De erfenis Op zoek naar de man met de camera
Gold De roes van de rijkdom
The Handmaiden
The Happiest Day in the Life of Olli Mäki Stop de hypemachine
Het doet zo zeer Voor moeder hoeft het niet meer
If the Sun Explodes Altijd gezellig, samen op reis
Into the Forest Zonder mannen zonder stroom
Jackie Van First Lady naar mediaprinses
Manchester By the Sea Troebele grens tussen schuld en onschuld
Moonlight Renaissance van de zwarte film
On the Other Side Lijntje met het verleden
Paterson Dolgelukkige buschauffeur
Personal Shopper Geesten­levens
Réparer les vivants Meegesleept door golven en plot
Sieranevada Wat moeten en kunnen we geloven
Silence Reliprop van Martin Scorsese
The Student Kruistocht tegen bikini's
To Stay Alive — A Method Blijf op zere plekken drukken
Tour de France Depardieu houdt van Frankrijk

archief

2017



februari 2017
januari 2017