Wonder Woman
Broers
La región salvaje
En amont du fleuve
Daughters of the Dust
Katell Quillévéré over Réparer les vivants

De eerste hartslag na een transplantatie

Na het gestileerde Suzanne balanceert Katell Quillévéré met haar poëtische romanadaptatie Réparer les vivants, te zien op het IFFR, opnieuw tussen melodrama en drama. Een gesprek over cinema, chirurgie en een warm hart.

Door Ivo De Kock

Wanneer we de Frans-Ivoriaanse cineaste Katell Quillévéré (1980) tijdens het Film Fest Gent complimenteren met haar ijzersterke Maylis de Kerangal-adaptatie Réparer les vivants reageert ze bescheiden. "Ik hoop vooral dat ik een erg emotionele, menselijke film gemaakt heb die aangeeft hoe cruciaal het is om deel uit te maken van een gezin en een gemeenschap. Een samenleving die levens verlengt is een warme gemeenschap."
Réparer les vivants, te zien tijdens het Filmfestival Rotterdam, is geen gortdroge, didactische themafilm over orgaandonatie en harttransplantaties maar een gestileerde en poëtische film over een verlies en een geschenk. Nu eens rauw-realistisch in de beste Maurice Pialat-traditie, dan weer kunstmatig en emotioneel in een stijl die herinnert aan Douglas Sirk. Op smaak gebracht met een snuifje medisch surrealisme uit de keuken van David Cronenberg.

Je opent met een onheilspellende surfscène. "Ik schenk altijd veel aandacht aan openingsscènes omdat zij de toeschouwer in de film zuigen. Zowel Un poison violent en Suzanne als Réparer les vivants openen krachtig én zintuiglijk. De surfscène geeft aan dat het leven een continue beweging is die altijd een weg zoekt, ook na de dood. In het begin zit alles: het vitale elan én de kwetsbaarheid van de levende."

Net zoals in Suzanne verzoen je tegenstrijdige esthetische benaderingen. "Om origineel en levendig te zijn moet een film ook tegenstrijdig zijn. Réparer les vivants duikt eerst in het droomleven van adolescenten, wordt met het ongeval een realistisch drama en flirt met het melodrama wanneer orgaandonatie ter sprake komt. Opnieuw Maurice Pialat en Douglas Sirk dus. Gevoelens, liefde, het traject van mensen en van een hart."

Alles draait om de personages en niet om het verhaal. "Ik koos voor een relaisfilm, waarbij we van het ene personage naar het andere gaan, omwille van de parallel met het parcours dat een orgaan aflegt van donor tot transplantatiepatiënt. Maar ook omdat personages zo evolueren in functie van hun eigen noden en niet in functie van het verhaal. Elk personage is een mens van vlees en bloed en geen pion. Zo is de positie van bemiddelaar Thomas complex en ambigu. Enerzijds hoopt hij mensen de kans te geven hun leven te verlengen, anderzijds begeleidt hij vooral een familie bij hun keuze."

Door de operatie stil te leggen voor een ritueel afscheid van Simon laat hij iedereen stilstaan bij het gebeuren. "Twee totaal verschillende logica's ontmoeten elkaar. Enerzijds die van de contactpersoon die het traject van de donor heeft gevolgd en dat ritueel wil afsluiten, anderzijds die van de chirurg die de operatie klinisch en perfect wil laten verlopen om het orgaan in een optimale toestand aan de transplantatiepatiënt te bezorgen."

Hoe ver kon en wilde je gaan in het tonen van dit soort dingen? "Ik stelde me constant de vraag wat ik wel of niet kon tonen. Chirurgie en kijken wat er onder een menselijke huid zit hangen samen met vooruitgang. Er was een tijd dat men niet mocht kijken naar dat lichaam en de werking ervan. Dankzij dokters die gek en nieuwsgierig genoeg waren om dat taboe te doorbreken en te kijken hoe men lichamen kan verzorgen en herstellen, werden veel mensen gered. Chirurgie was altijd verwikkeld in een strijd en cinema levert eenzelfde strijd. Film gaat kijken op plaatsen waar men normaal niet komt, en toont dingen die normaal verborgen blijven. Een hart dat na transplantatie gaat kloppen is zo'n krachtig en geheimzinnig gegeven; enkel door het te tonen kon ik de intensiteit ervan overbrengen. Het is een emotioneel, verwarrend moment waarop het triviale en het sacrale elkaar ontmoeten. Triviaal omdat het een bloederig, fysiek gebeuren is en sacraal omdat het mysterieus en miraculeus blijft. Het sacrale kan niet opduiken wanneer het triviale er niet eerder is geweest. Het filmeinde is metaforisch. Het beeld van de ogen van de vrouw is een synthese: ze beseft dat ze leeft en tegelijk is ze dankbaar voor het geschenk. Vreugde en dankbaarheid gaan samen. Ze is erkentelijk naar de donor toe, het is alsof ze haar donor ziet en dank je' zegt."

De familie van de donor mag niet weten wie de ontvanger is, maar je laat de filmkijker wel kennismaken met die vrouw. "Dat is de essentie van een film die zich aan de kant van de levenden schaart. Vanaf het moment dat het hart gedoneerd is, gaat de film over het traject van dit hart in alle aspecten. Het gaat over hoe een gemeenschap, een hospitaal, een familie zich organiseert om een dood te verwerken en een leven te verlengen. Het onderwerp van de film is onze sterfelijkheid en daarom is de ontvanger belangrijk."

Réparer les vivants lijkt verwant met David Cronenbergs Dead Ringers, waar realisme langzaam verglijdt naar surrealisme. "Cronenberg was inderdaad een inspiratiebron. Het lijkt alsof de scènes in de operatiezaal heel realistisch documentair zijn, maar ze zijn juist heel gestileerd en sophisticated. Er is aan mise-en-scène gedaan, we draaiden bewust in een studio en dachten over alles na. Over de kleur van de muren, de kleur van de kleding, het door Caravaggio geïnspireerde licht rond het lichaam, de wijziging van standpunt, de positie van de camera. Ik wilde deze film absoluut maken omdat de reis van een orgaan bij transplantatie me fascineert maar ook omdat ik graag een lichaam op een tegelijk anatomische, poëtische en metafysische wijze wilde filmen. Schoonheid en kwetsbaarheid samenbrengen in een intens emotioneel avontuur, dát is cinema voor mij."


top
Artikelen
Till the End of the World van Béla Tarr De woedende Tarr
Profiel Kristen Stewart De tienerster voorbij
Retrospectief Jan Němec Radicaal gesmoord door tirannen
Tiger-competitie Het verleidingsspel is begonnen
Tiger-competitie voor korte films Het leven uit een korte filmdag
Franse misdaadfilms op het IFFR De politiek van de policier
Joost Rekveld 'Ik ben geen celluloid fundamentalist'

Interviews
Katell Quillévéré over Réparer les vivants De eerste hartslag na een transplantatie
Cristi Puiu (licht bezopen) over Sieranevada 'Lopen jullie wel eens de Spoedeisende Hulp binnen?'
Olivier Assayas over Personal Shopper 'Het gesprek stopt niet als iemand sterft'
Jim Jarmusch over Paterson 'Ik doe er alles aan om mijn intuïtie te beschermen'

Rubrieken
Actie!
Het nieuwe kijken De epische documentaire
Op ooghoogte: Naruse-muze Kinuyo Tanaka
Boeken
Andy at the movies
Kort
Filmsterren
Redactioneel
Thuiskijken
The Thinking Machine 4 Wish I Had a River


Recensies
Burma Storybook Dichtkunst als zuurstof
Cartas da guerra (Ivo Ferreira over) 'Op het moment dat hij niet meer weet wat hij moet zeggen wordt hij schrijver'
Le Ciel Flamand Boterhammetjes bij het bordeel
Double Play (Ernest Dickerson over) 'In Curaçao hangt iets mysterieus en ongrijpbaars'
De erfenis Op zoek naar de man met de camera
Gold De roes van de rijkdom
The Handmaiden
The Happiest Day in the Life of Olli Mäki Stop de hypemachine
Het doet zo zeer Voor moeder hoeft het niet meer
If the Sun Explodes Altijd gezellig, samen op reis
Into the Forest Zonder mannen zonder stroom
Jackie Van First Lady naar mediaprinses
Manchester By the Sea Troebele grens tussen schuld en onschuld
Moonlight Renaissance van de zwarte film
On the Other Side Lijntje met het verleden
Paterson Dolgelukkige buschauffeur
Personal Shopper Geesten­levens
Réparer les vivants Meegesleept door golven en plot
Sieranevada Wat moeten en kunnen we geloven
Silence Reliprop van Martin Scorsese
The Student Kruistocht tegen bikini's
To Stay Alive — A Method Blijf op zere plekken drukken
Tour de France Depardieu houdt van Frankrijk

archief

2017



mei 2017
april 2017
maart 2017
februari 2017
januari 2017