Blade Runner 2049
The Square
Un beau soleil intérieur
The Glass Castle
Kleine ijstijd
KILL BILL World Wide Angle (NL)

De Australische filmcriticus Adrian Martin schuimt het web af. Hij becommentarieert opvallende discussies en tendensen rond films en filmmakers, in webzines, weblogs etc. Aflevering 37: 'Boeken en tijdschriften'

Tijdens mijn lessen film aan de universiteit ben ik vaak geschokt door de leesgewoonten van mijn studenten. Ik klaag niet — zoals veel van mijn collega's vermoeid doen — dat studenten niet genoeg lezen, want in dit internettijdperk lezen ze meer dan ooit tevoren. Net zoals ze meer schrijven dan ooit tevoren.
Maar er bestaat een vreemde, ingesleten, erg ouderwetse gewoonte die bijna elke universiteitsstudent overneemt zonder erover na te denken of zonder ‘m zelfs maar te herkennen: ze vertrouwen op boeken en alleen maar op boeken. Hoe ouder, stoffiger en zwaarder het boek, hoe beter.
Daar kleven verschillende problemen aan, afgezien, om te beginnen, van het feit dat deze studenten nogal deprimerend berusten in het snobistische idee dat Het Boek een plek is waar waarachtige, serieuze kennis bewaard wordt, terwijl al het andere slechts triviaal en van voorbijgaande aard is.
Het eerste grote probleem is dat ze tijdschriften mijden — want de geschiedenis van de filmkritiek is vooral de geschiedenis die van maand tot maand wordt vastgelegd in tijdschriften, in plaats van in boeken. Het verslag van een cinema die zichzelf vormt op de bladzijden van tijdschriften terwijl die zich ontwikkelt, zal vanzelfsprekend fragmentarisch, dubbelzinnig, cumulatief en altijd voorlopig zijn.
Als trouwe lezers van welk filmtijdschrift dan ook, dompelen we onszelf onder in niet alleen de vrijblijvende inhoud van 'meningen', maar in de hele sfeer en sensibiliteit van de publicatie: z'n design, z'n vaste ploeg medewerkers, z'n hoofdredactionele visie (expliciet of impliciet), en boven alles z'n 'groepskeuzes', de balans die ons laat weten waar het tijdschrift voor en tegen is.
Vaak heb ik mezelf tegen een student horen zeggen dat ze een recensie van Raymond Durgnat of Judith Williamson of Tony Rayns of Kathleen Murphy moesten lezen in een of ander filmtijdschrift tussen begin jaren zestig en nu — omdat ik me herinnerde dat daar een of ander inzicht of zelfs een cruciaal aspect van de Tijdgeest te vinden was. Enkele studenten kwamen vervolgens verbaasd en geïrriteerd terug: het bleek slechts om één pagina te gaan over een of andere obscure prulfilm en het deel waarna ik had verwezen bestond slechts uit twee zinnen en drie regels! Of ik een gewichtig boek over het onderwerp kon aanraden...?
Maar boeken (zelfs uitbundig geannoteerde boeken) neigen ernaar dit proces van voortdurende, collectieve ontdekking te filteren. Ze neigen er ook naar — gebaseerd op wollige rechtvaardigingen van uitgevers, redacteuren en de auteurs zelf — om zich te richten op een nogal smalle, recente en mainstream verzameling filmtitels. De laatste paar pedagogische studieboeken over cinema die ik op mijn bureau kreeg, herkauwden allemaal dezelfde ongeïnspireerde voorbeelden uit een dozijn films: memento, eternal sunshine of the spotless mind, 21 grams, fight club, kill bill, amélie...
Zo blijven we steken en dat is jammer: in een tijd van wereldcinema lijkt het nieuws tot uitgevers gewoon niet door te dringen dat boeken voor een groot publiek (jong of ouder, professional of amateur) veel meer zouden moeten bestrijken dan Engelstalige blockbusterfilms en een stel ondertitelde semi-intellectuele arthousesuccessen. Daardoor zitten we nu met een bijna complete scheiding tussen waarover enthousiast wordt geschreven in tijdschriften als Cinema Scope en waarover er op de pagina's van academische publicaties wordt geschreven.
Tenzij we natuurlijk naar Spanje en Zuid-Korea gaan, twee plekken waar het publiceren over film niet meer plaatsvindt bij grote uitgeverijen en voornamelijk plaatsheeft in monografische uitgaven van filmfestivals. Maar dat is een verhaal voor een andere keer...

Adrian Martin | vertaling Ronald Rovers



top
Artikelen
IFFR: 30 jaar Filmkrant/40 jaar IFFR Filmtijgers zijn we. En blijven we.
IFFR: Distributiefilms
IFFR: 5 Tips Must see!
IFFR: Ouwe rotten De Russen komen!
IFFR: Nieuwe cinefielen 'Ga keihard op je bek'
IFFR: Nathaniel Dorsky Beeldenstromen
IFFR: XL Snurkende Mickey Mouse
Out of the Comfort Zone
IFFR: Nieuwe makers Hongerig naar jong en hip
FilmSlot: De vergeten films van Joseph Strick De doofpot moet open

Interviews
IFFR: Denis Côté over CURLING Tijgers van het noorden
Xavier Dolan over LES AMOURS IMAGINAIRES 'Ons hart is roerloos en onbegrepen'

Rubrieken
Redactioneel
FilmKort
FilmSterren
FilmThuis
Spotlight: James Franco Dromerige rebel
FilmBoeken De filosofie van Jacques Rancière
FilmPers
Evenementen (Focus)
World Wide Angle (NL)
Actie!


Recensies
127 HOURS Precies als een Zwitsers zakmes
ABEL Vadertje spelen
LES AMOURS IMAGINAIRES Laconieke adonis
BIUTIFUL De wonderlijke loutering van een slecht mens
BLACK SWAN Horror op spitzen
INCENDIES Woestijnfamilie
THE KING'S SPEECH Toen het woord nog macht was
NO ET MOI De dakloze en het slimme meisje
LA NOSTRA VITA Dood, en dan?
LES PETITS RUISSEAUX Rebellerende pensionado
LA PIVELLINA Een kleine kermis aan de rand van Rome
POETRY Banale, magische dagen
SILENT SOULS Roadmovie naar het graf
SONNY BOY Geen meeslepend epos
TRUE GRIT Het hardvochtig sentiment van de Coens