The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Happy End Mathieu Kassovitz over Happy End (en La haine)

'Als politici hun werk zouden doen, zou iedereen La haine vergeten zijn'

Is Happy End de minste Haneke ooit of had hij gewoon zin om een lekker satirisch familiedrama te maken dat, zeg, het einde van de beschaving verbeeldt? Mathieu Kassovitz over zijn rol in de film: 'Plotseling zag ik het: Haneke liet het einde van de bourgeoisie zien. Licht uit. Doek. Het einde van een tijdperk.'

Door Ronald Rovers

Een rijke ondernemersfamilie in Calais, aan het eind van haar dagen. Michael Haneke maakte zijn meest luchtige film ooit, al kan dat nog steeds het einde der tijden betekenen. Er vallen klappen, dingen storten in en je vraagt je af of Haneke zijn jongste psychopaat ooit opvoert. O nee, wacht, Das weisse Band. Maar komisch is het ook allemaal, zeker de nieuwe hobby van grootvader Georges (Jean-Louis Trintignant), de patriarch die zich voortdurend en op allerlei manieren van kant probeert te maken om maar uit deze hel te ontsnappen. Gelukkig is er aan het eind van elke familiedag een diner. Voor de gezelligheid. Iedereen heeft wel een geheim en overal zijn camera's.
In Cannes sprak ik met twee collega's met Mathieu Kassovitz (1967), die in 1995 de moderne klassieker La haine regisseerde en die in Happy End de rol van Thomas speelt, de broer van Anne (Isabelle Huppert), de vrouw die het familiebedrijf runt sinds Georges daar niet meer toe in staat is.

Was het een lang gekoesterde wens van u om met Haneke te werken? "Ja, toen ik jong was... ik begon toen ik zeventien was. Jarenlang allerlei baantjes op sets gedaan. Vooral aan de technische kant. Daar was ik goed in. Ik was slecht in organiseren, daarom had ik weinig trek in de verantwoordelijkheid die je als regisseur moet dragen. [Zo chaotisch is Kassovitz schijnbaar dat iemand de documentaire Fucking Kassovitz maakte over de puinhoop op de set van Kassovitz' Babylon AD (2008), RR.]
Ik heb op de sets van vreselijk slechte films gewerkt. Daar werd ik zo kwaad om... Het bevredigde niet. Ik wilde eindelijk eens op de set van goeie films staan. Toen ik veertien was, droomde ik ervan mijn naam aan het eind van een film van Spielberg te zien staan. Wat later dus gebeurde met Munich. Dus met Haneke willen werken: ja. Maar niet als acteur. Als technicus. Om te zien hoe hij het doet."

Waarom bewondert u Haneke? "Hij is een pure filmmaker. Net als Godard. Alleen iets toegankelijker. Zulke kunstenaars zijn altijd fragiel. Ik weet hoe complex het is om een film te maken. Het is fascinerend om te zien hoe een kunstenaar als Haneke in deze business kan blijven werken en toch zijn artistieke onafhankelijkheid behoudt."

Moest u als filmmaker op de set een stap terug doen als er over een scène werd gediscussieerd? "Zo denk ik helemaal niet. Als je met iemand werkt die je bewondert, dan gedraag je je niet zo. Zou jij een journalist die je bewondert aanraden om dingen anders te doen?"

Wel als er een atmosfeer van gelijkheid is. "Misschien als je ziet dat iemand iets verneukt, ok, dan kun je dat zeggen. Maar er is geen gelijkheid. Haneke heeft mij geïnspireerd. Ik heb Haneke niet geïnspireerd. Het is als de verhouding tussen de leerling en de karateleraar. Je zult altijd de student zijn."

Ik weet het niet zeker. "Je wilt de leraar toch niet vermoorden?"

Bent u niet te bescheiden? "Nee, vraag het Haneke maar. Dat is hoe ik me gedroeg. Aan de andere kant liep ik me het grootste deel van de tijd wel flink op te winden op de set omdat ik dacht dat ik het allemaal veel sneller kon. Ik vroeg de crew of hij altijd zo minutieus te werk ging. En jawel, altijd. Maar dat is wat een kunstenaar doet. Ik ben tevreden na twee opnames. Als ik dacht dat we een scène perfect gefilmd hadden, zag ik bij Haneke nog steeds de pijn in z'n ogen."
Haneke is niet iemand die in de montagekamer nog even lekker experimenteert met het materiaal. Het moet op de set goed zijn. Er is een scène waarin mijn vrouw aan het eind het licht uitdoet. Die hebben we twintig keer gefilmd! Ik dacht 'fuck Michael, wat wil je? Waar zoek je naar?' Was het nog niet goed. Weer iets langzamer, weer een beetje anders. En plotseling zag ik het: hij liet het einde van de bourgeoisie zien. Licht uit. Doek. Het einde van een tijdperk. Hij had twintig takes nodig om de kijker precies die gedachte te laten krijgen."

Was het vanaf het begin duidelijk voor u dat het huis Laurent stond voor, laten we zeggen, het huis Europa? Een samenleving? "Nee dus. Hij had het wel over de bourgeoisie toen we begonnen. Hoe die naar de buitenwereld kijkt. Maar niet hoe het in specifieke scènes werkt. Waarom rent dat personage in de slotscène en waarom kijkt ze om? Dat snap ik nog steeds niet. Misschien over twee jaar."

Verandert Hanekes stijl uw eigen regiestijl? "Nee, zijn ding kun je niet stelen. Ik maak heel andere films."

Het is meer dan twintig jaar geleden dat La haine verscheen, een film die trouwens heel veel mensen, onder wie filmmakers, beïnvloed heeft. Er wordt al lang gesproken over een nieuwe La haine. Zou u nu nog zo'n film kunnen maken? "Nee, cgi-effecten hebben alles verneukt. Een film maken is altijd moeilijk geweest. Maar toen wist je dat je geen tweede kans kreeg als je iets niet goed filmde. Iemand als John Cassavetes wist dat als geen ander. Je zag bij hem bijvoorbeeld de microfoon in beeld, maar dat kon hem niet schelen. Zoiets zou vandaag de dag niet zo snel meer kunnen. Ze zouden alle oneffenheden in de postproductie gladstrijken.
"Mensen willen dat ik het doe omdat het twintig jaar geleden is. Maar nee. Iedereen stierf aan het eind van de film. Dus nee. Willen ze een verhaal over jihadisten of zo? Nooit vergeten: La haine is een komedie. Daarom werkte die film."

Vorig jaar vroeg iemand hier aan Vincent Cassel naar La haine en jullie ontvangst in Cannes toentertijd en hij zei dat jullie je heel erg buitenstaander voelden. "Omdat we La haine niet zomaar als een film beschouwden maar als een politiek statement. Toen we hier kwamen, realiseerden we ons dat men niks om het onderwerp gaf, maar alleen aandacht had voor ons. Daar werd ik zo nijdig van dat ik terug ben gegaan naar Parijs en Assassin heb geschreven. Twee jaar later was ik hier terug met een film die zei dat een deel van de media verantwoordelijk is voor waar het met de wereld heen gaat. Omdat ze met iedereens hoofd lopen te fucken."

Dat is precies wat ik bedoel: La haine was niet zomaar een film maar een statement. Daardoor heeft de film niets aan kracht verloren. "Maar niet omdat het zo'n goeie film was. Omdat politici fucking idioten zijn. Luister. Als politici hun werk hadden gedaan in de tussentijd, dan zou iedereen La haine vergeten zijn. Dan zou men zeggen: 'Ja, prima film, maar gedateerd.' Maar niemand is die film vergeten. Hij is juist heel erg in vogue."


top
laatste nummer

Artikelen

december 2017
IDFA 2017: Camera in Focus It's the camera, stupid!
IDFA 2017: DocLab Uncharted Rituals Waarom geloof je wat je gelooft?

Interviews

december 2017
IDFA 2017: Ally Derks over dertig jaar IDFA 'Alles tussen poëzie en propaganda is geoorloofd'
IDFA 2017: Hoofdgast Jonathan Harris 'Het internet is een saaie vinexwijk geworden'
IDFA 2017: Ed Lachman over de zoektocht naar het subjectieve perspectief 'Het is alsof je een emotie uit een filmkorrel kunt lezen'
Adam Curtis over het zoeken naar het nieuwe verhaal Als een eigentijdse Vergilius langs de afgrond van de moderne tijd
Ramia Suleiman over The Long Season Dansen met de camera
Yorgos Lanthimos over The Killing of a Sacred Deer 'Als er iets mis is met de film is het mijn schuld'
Joachim Trier over Thelma 'Het genre? Het kan me niks schelen'
Mathieu Kassovitz over Happy End (en La haine) 'Als politici hun werk zouden doen, zou iedereen La haine vergeten zijn'

Rubrieken

december 2017
Humans of Film Amsterdam
Boeken: Het demonische doek Expressionism and Film
Op ooghoogte Kijken
Thuiskijken
Actie!
Andy at the movies
Het Nieuwe Kijken: de kleur-kunstenaar
Redactioneel
Filmsterren
Kort
The Thinking Machine 13 Tussen twee plotpijlers



laatste nummer

Recensies

december 2017
78/52 Anatomie van de beroemdste douche­scène
Battle of the Sexes Steve wint van Emma
C'est la vie! Monsterbruidegom
Il colore nascosto delle cose (Silvio Soldini over) 'Als je kunt zien, ga je sneller oordelen'
David Lynch: The Art Life (Jon Nguyen over) 'Lynch is helemaal niet vreemd'
Final Portrait Poseren voor de meester
A Ghost Story De sporen die spoken nalaten
Happy End Buiten ons kader wacht de werkelijkheid van Calais
Heartstone De noodzaak van een vriend
The Killing of a Sacred Deer Als chaos aan de deur staat
Mimosas (Oliver Laxe over) 'Je moet hoger in de boom klimmen'
Het mysterie van de melkrobots Verdriet vertaald in woede
La novia del desierto Widescreen voor een klein mirakel
Petit Paysan (Hubert Charuel over) 'Meer boerenhorror, -komedies en -science fiction!'
De rode ziel Wegkijken op zijn Russisch
Suburbicon Die moordende buurman kennen we nou wel
Thelma Mysterieuze aanvallen en religieuze krachten
Until the Birds Return Uit de as van Algerije
Untitled (Monika Willi over) 'Het materiaal dwong me, vreemd, maar waar'
Vele hemels boven de zevende Tussen zelfmaakbaarheid en zelfmedelijden
Visages villages Op pad met een verrukkelijke reisleidster
Wonderstruck De bliksem wil niet inslaan