The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
mother! Redactioneel

Heeft film, dat fantastische veelkoppige monster, dat niet één ding is maar vele, en dat dan toch steeds weer herkenbaar is als film, heeft film een bijzondere positie als het erom gaat het seksisme en de misogynie te begrijpen die nu in de machtsstructuren van de wereld worden ontmaskerd? Ik vraag me dat niet alleen af omdat de verklaringen over seksueel misbruik en grensoverschrijdend gedrag in de filmwereld begonnen. (Alhoewel een toekomstige cultuurfilosoof vast zal tegenwerpen dat het met onthullingen over seksueel misbruik in de katholieke kerk begon, waardoor we meteen de twee grote domeinen van troost en verbeelding uit de westerse wereld te pakken hebben, maar daarvoor zijn de wonden van velen en de verwarring alom nog te vers). Maar ik vraag het me ook af omdat film, en breder andere audiovisuele massamedia, waarschijnlijk ook een rol spelen in het in stand houden, creëren, vergroten en verheerlijken van deze verhoudingen. Als Mark Cousins in The Story of Film zegt dat de filmgeschiedenis seksistisch is 'by ommission' dan moeten we ons misschien ook afvragen of seksisme niet de 'default mode' van de filmwereld is.
Natuurlijk kun je een medium niet verantwoordelijk houden voor wat het representeert. Wapens doden geen mensen. Dat doen mensen. Maar feit is dat met de revival van Laura Mulvey's 'male gaze' een aantal jaar geleden we wel weer wakker werden over hoe Hollywood voor 95% van de tijd mannen altijd in een dominante positie heeft afgebeeld, en vrouwen als subject (van hun verlangen, afkeer, jachtinstinct), met recentelijk Darren Aronofsky's mother! als fascinerende spiegel van die fascinatie/angst voor het ewig Weibliche van de moeder/hoer/heilige.
Films hoeven niet minder goed te worden als je ze op deze manier bekijkt. In A Personal Journey with Martin Scorsese Through American Movies belijdt Scorsese zijn liefde voor King Vidors Duel in the Sun (1946), een film met een enorm gecompliceerde productiegeschiedenis. Actrice Jennifer Jones was de protegé (zo heette dat in die dagen) van producent David O. Selznick, waardoor hij de teugels zo strak hield dat Vidor uiteindelijk van de set wegliep.
Selznick wilde van Jones een ster maken, en deed dat door van haar een seksobject te maken.
Er zit een verkrachtingsscène in de film die ze zowel met weerstand als overgave ondergaat. De herbevestiging van een mythe. Maar we moeten verder kijken dan het onderwerp, verder dan de aanpak van het onderwerp, want je kunt over dit onderwerp natuurlijk best een film maken. Maar waar staat de camera? Van wie is het perspectief? Als Gregory Peck komt binnenlopen wordt hij gefilmd als een held, lichtjes van onderen, reusachtig, mannelijk, viriel. Jones daarentegen zit op de grond, ze dweilt de vloer en wordt onder zijn blik nog kleiner en bevalliger. Vanuit zijn ogen hebben we een perfecte blik op haar decolleté.
Oude films kijken betekent de balans opmaken van ons verleden, schreef de Duitse filmfilosoof Siegfried Kracauer die mij altijd inspireert in het ontdekken van het visuele onderbewustzijn van films. Maar het betekent ook de balans opmaken van ons heden. Hoe gaan we de toekomst vormgeven met de kennis van nu over toen?

Dana Linssen | @danalinssen


top
laatste nummer

Artikelen

december 2017
IDFA 2017: Camera in Focus It's the camera, stupid!
IDFA 2017: DocLab Uncharted Rituals Waarom geloof je wat je gelooft?

Interviews

december 2017
IDFA 2017: Ally Derks over dertig jaar IDFA 'Alles tussen poëzie en propaganda is geoorloofd'
IDFA 2017: Hoofdgast Jonathan Harris 'Het internet is een saaie vinexwijk geworden'
IDFA 2017: Ed Lachman over de zoektocht naar het subjectieve perspectief 'Het is alsof je een emotie uit een filmkorrel kunt lezen'
Adam Curtis over het zoeken naar het nieuwe verhaal Als een eigentijdse Vergilius langs de afgrond van de moderne tijd
Ramia Suleiman over The Long Season Dansen met de camera
Yorgos Lanthimos over The Killing of a Sacred Deer 'Als er iets mis is met de film is het mijn schuld'
Joachim Trier over Thelma 'Het genre? Het kan me niks schelen'
Mathieu Kassovitz over Happy End (en La haine) 'Als politici hun werk zouden doen, zou iedereen La haine vergeten zijn'

Rubrieken

december 2017
Humans of Film Amsterdam
Boeken: Het demonische doek Expressionism and Film
Op ooghoogte Kijken
Thuiskijken
Actie!
Andy at the movies
Het Nieuwe Kijken: de kleur-kunstenaar
Redactioneel
Filmsterren
Kort
The Thinking Machine 13 Tussen twee plotpijlers



laatste nummer

Recensies

december 2017
78/52 Anatomie van de beroemdste douche­scène
Battle of the Sexes Steve wint van Emma
C'est la vie! Monsterbruidegom
Il colore nascosto delle cose (Silvio Soldini over) 'Als je kunt zien, ga je sneller oordelen'
David Lynch: The Art Life (Jon Nguyen over) 'Lynch is helemaal niet vreemd'
Final Portrait Poseren voor de meester
A Ghost Story De sporen die spoken nalaten
Happy End Buiten ons kader wacht de werkelijkheid van Calais
Heartstone De noodzaak van een vriend
The Killing of a Sacred Deer Als chaos aan de deur staat
Mimosas (Oliver Laxe over) 'Je moet hoger in de boom klimmen'
Het mysterie van de melkrobots Verdriet vertaald in woede
La novia del desierto Widescreen voor een klein mirakel
Petit Paysan (Hubert Charuel over) 'Meer boerenhorror, -komedies en -science fiction!'
De rode ziel Wegkijken op zijn Russisch
Suburbicon Die moordende buurman kennen we nou wel
Thelma Mysterieuze aanvallen en religieuze krachten
Until the Birds Return Uit de as van Algerije
Untitled (Monika Willi over) 'Het materiaal dwong me, vreemd, maar waar'
Vele hemels boven de zevende Tussen zelfmaakbaarheid en zelfmedelijden
Visages villages Op pad met een verrukkelijke reisleidster
Wonderstruck De bliksem wil niet inslaan