The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Joachim Trier Joachim Trier over Thelma

'Het genre? Het kan me niks schelen'

Na het Engelstalige familiedrama Louder than Bombs ging Joachim Trier terug naar Noorwegen voor iets heel anders: de spannende genremix Thelma. De regisseur gaf tijdens het Filmfestival van Toronto tekst en uitleg.

Door Boyd van Hoeij

Dit is de vierde film van Joachim Trier na Reprise, Oslo, August 31st en Louder than Bombs en zijn nieuwe film werd gedeeltelijk uit frustratie geboren: "Mijn vaste coscenarist Eskild Vogt en ik begonnen met het schrijven van Thelma nadat ik uit Amerika terugkwam en nogal in een dipje zat omdat de financiering van Louder than Bombs de eerste keer niet rond was gekomen. Eskild zei tegen me: 'We proberen gewoon iets heel anders te schrijven.' We luisterden veel naar synthpop, lazen Japanse comics, keken 15 keer naar Suspiria en de films van Brian De Palma en hadden zoiets van: 'Kunnen we niet zelf een Noorse versie van een heksenverhaal of zo verzinnen?' Dus de vraag werd toen: Hoe kunnen we donkere sprookjesbeelden gebruiken om te praten over menselijke agitatie en angsten, zoals bijvoorbeeld het verontrustende gevoel dat je de controle over je eigen lichaam verliest?"

Vis onder het ijs
Hoofdpersoon Thelma is afkomstig uit een streng religieus plattelandsgezin en wordt, als ze gaat studeren in Oslo, geconfronteerd met veel nieuwe dingen, waaronder gevoelens die ze begint te ontwikkelen voor een medestudente en de vreemde reacties van haar lichaam daarop.
"Het was belangrijk dat we in het begin aanvoelen dat Thelma de magie en de wonderen van de natuur ziet en die accepteert zonder vragen te stellen," zegt Trier. "Daarom ziet ze als klein meisje een vis zwemmen onder het ijs. Het is iets wat in de natuur voorkomt maar wat voor haar niet helemaal te verklaren is. Voor de kijker wordt dat vervoglens het dramatische beginpunt van het verhaal".
"Ik weet niet precies in welk genre Thelma past: een horrorfilm, een psychologische thriller of een bovennatuurlijk drama? Het kan me niks schelen. Ik kijk niet naar de films van David Lynch omdat ze dit of dat genre zijn maar omdat David Lynch ze gemaakt heeft."

Nederlands Dans Theater
Een sleutelscène werd gefilmd in de ultramoderne Opera van Oslo. Trier: "We wilden er filmen omdat het ten eerste een enorm spectaculaire gebouw is en omdat het nog in geen enkele film gebruikt werd. Het idee was om er een Hitchcock-achtige situatie van te maken, met bijvoorbeeld een enorme, zwiepende kroonluchter. En dan is er de prachtige dansvoorstelling die wordt opgevoerd als Thelma komt kijken, Sleight of Hand van het Nederlands Dans Theater. Dat stuk, een van hun beste, gaat onder andere over individualisme en de verwerping van het lichaam, thema's die heel goed passen bij ons verhaal. Dat het ons lukte met hen samen te werken was een combinatie van geluk en goed plannen".
De Noorse hoofdstad laat zich volgens de regisseur sowieso van een andere kant zien: "Mijn andere Noorse films werden in de welvarende wijken in het westen van de stad gefilmd. Thelma werd in het oosten gedraaid, waar je enorme, bijna Brutalistische architectuur kunt vinden, zoals die cementen kolossen uit de jaren zeventig. En we doen daar iets heels Noors mee, geloof ik, want die harde, rechthoekige vormen contrasteren we met de grilligheid van de natuur."

Opgekropte schaamte
Hoewel de film over vrouwen, homoseksualiteit en het bovennatuurlijke gaat, had Trier er geen moeite mee om zich met zijn titelpersonage te identificeren: "Hier gaat het over een dochter die zich losmaakt van de invloed van haar vader. Ik kan me daar goed in inleven. Het is bijna een tragisch liefdesverhaal tussen vader en dochter want ze is eenzaam en heeft hem nodig. Tenminste, totdat ze verliefd wordt op een ander meisje. Ik heb met een aantal mannen en vrouwen gesproken die homoseksueel zijn en die net als Thelma in kleine christelijke gemeentes op het Noorse platteland zijn opgegroeid. Wat me het meest opviel is dat ze hun schaamte volledig opkropten".
"Dat is echt een van de meest tragische dingen die ik ooit gehoord heb, dat ze van binnen helemaal opgegeten worden doordat ze zichzelf niet kunnen zijn. In die zin is de film uiteindelijk existentiëler dan een horrorfilm of een thriller, het gaat ook over hoe je moet durven jezelf te zijn. Het gaat er ook om dat Thelma een sterke vrouw wordt; mensen die gewoonweg gillend rondrennen omdat ze in een horrorfilm meespelen vind ik minder interessant. Er moet een duidelijke ontwikkeling in het personage zitten en dat is ook een belangrijk deel van Eili Harboe's spel en hoe zij gestalte heeft weten te geven aan deze complexe vrouw".

Cinema is een belevenis
Hoewel de film dus een terugkeer naar Noorwegen betekende voor de regisseur, is het op veel vlakken een film die Triers cinema vernieuwt: "Om eerlijk te zijn, is dit de film waarin ik het meest heb geprobeerd om de ervaring van het kijken zo sensueel mogelijk te maken," zegt de regisseur. "Ik was minder geïnteresseerd in details van het verhaal en meer gefocust op de beelden, het geluid, de montage en hoe die dingen samen een stemming kunnen creëren en ook op een meer onbewust en instinctief niveau iets bij de kijker teweeg kunnen brengen. We hebben geprobeerd om een invoelbare, bijna tastbare bioscoopervaring te maken. Dat is lastiger om te doen dan gewoon een verhaal verfilmen. In Europa hebben we legendes en donkere sprookjes en ik zou meer daarvan in de bioscoop terug willen zien, niet alleen die bijna documentaire-achtige drama's waarin alles net echt moet lijken. Cinema is voor mij niet alleen een verhaal maar een hele belevenis."


top
laatste nummer

Artikelen

december 2017
IDFA 2017: Camera in Focus It's the camera, stupid!
IDFA 2017: DocLab Uncharted Rituals Waarom geloof je wat je gelooft?

Interviews

december 2017
IDFA 2017: Ally Derks over dertig jaar IDFA 'Alles tussen poëzie en propaganda is geoorloofd'
IDFA 2017: Hoofdgast Jonathan Harris 'Het internet is een saaie vinexwijk geworden'
IDFA 2017: Ed Lachman over de zoektocht naar het subjectieve perspectief 'Het is alsof je een emotie uit een filmkorrel kunt lezen'
Adam Curtis over het zoeken naar het nieuwe verhaal Als een eigentijdse Vergilius langs de afgrond van de moderne tijd
Ramia Suleiman over The Long Season Dansen met de camera
Yorgos Lanthimos over The Killing of a Sacred Deer 'Als er iets mis is met de film is het mijn schuld'
Joachim Trier over Thelma 'Het genre? Het kan me niks schelen'
Mathieu Kassovitz over Happy End (en La haine) 'Als politici hun werk zouden doen, zou iedereen La haine vergeten zijn'

Rubrieken

december 2017
Humans of Film Amsterdam
Boeken: Het demonische doek Expressionism and Film
Op ooghoogte Kijken
Thuiskijken
Actie!
Andy at the movies
Het Nieuwe Kijken: de kleur-kunstenaar
Redactioneel
Filmsterren
Kort
The Thinking Machine 13 Tussen twee plotpijlers



laatste nummer

Recensies

december 2017
78/52 Anatomie van de beroemdste douche­scène
Battle of the Sexes Steve wint van Emma
C'est la vie! Monsterbruidegom
Il colore nascosto delle cose (Silvio Soldini over) 'Als je kunt zien, ga je sneller oordelen'
David Lynch: The Art Life (Jon Nguyen over) 'Lynch is helemaal niet vreemd'
Final Portrait Poseren voor de meester
A Ghost Story De sporen die spoken nalaten
Happy End Buiten ons kader wacht de werkelijkheid van Calais
Heartstone De noodzaak van een vriend
The Killing of a Sacred Deer Als chaos aan de deur staat
Mimosas (Oliver Laxe over) 'Je moet hoger in de boom klimmen'
Het mysterie van de melkrobots Verdriet vertaald in woede
La novia del desierto Widescreen voor een klein mirakel
Petit Paysan (Hubert Charuel over) 'Meer boerenhorror, -komedies en -science fiction!'
De rode ziel Wegkijken op zijn Russisch
Suburbicon Die moordende buurman kennen we nou wel
Thelma Mysterieuze aanvallen en religieuze krachten
Until the Birds Return Uit de as van Algerije
Untitled (Monika Willi over) 'Het materiaal dwong me, vreemd, maar waar'
Vele hemels boven de zevende Tussen zelfmaakbaarheid en zelfmedelijden
Visages villages Op pad met een verrukkelijke reisleidster
Wonderstruck De bliksem wil niet inslaan