The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Ramia Suleiman Ramia Suleiman over The Long Season

Dansen met de camera

Ramia Suleiman draaide samen met Leonard Retel Helmrichs diens nieuwste documentaire The Long Season. Zo maakte ze kennis met zijn befaamde Single Shot Cinema-techniek. Geen observatie op afstand, maar met een vloeiende door intuïtie geleide beweging juist heel dicht bij de mensen blijven.

Door Leo Bankersen

Dansen met de camera is het weleens genoemd, dat vastleggen van een scène in één lange, ononderbroken take. Na zijn veelgeprezen Indonesië-trilogie, De stand van de zon (2001), Stand van de maan (2004) en Stand van de sterren (2010) past Leonard Retel Helmrich de Single Shot Cinema weer toe in The Long Season, over het leven van uitgeweken Syriërs in een van de tentenkampen in Libanon. De documentaire is geselecteerd voor de internationale en de Nederlandse competitie van IDFA.
De Syrische beeldend kunstenaar Ramia Suleiman debuteert hiermee als cameravrouw. Ze verliet Damascus toen in haar land de oorlog uitbrak. Nu is ze in Amsterdam en is ze samen met producent Pieter van Huijstee nauw betrokken bij de afwerking van The Long Season. Helmrich kon zelf de montage niet voltooien. In januari werd hij getroffen door een hartstilstand en hij is nog steeds herstellende van de gevolgen daarvan.
Van Suleiman (1975) willen we graag meer weten over haar ervaringen met de Single Shot Cinema-techniek. "Leonard gebruikt geen interviews maar wil wel heel dicht bij de mensen zijn, met zijn camera deel uitmaken van de gebeurtenissen. Iedere maand waren we zo'n tien tot vijftien dagen in het kamp, soms bleven we er ook slapen. De totale draaiperiode was meer dan een jaar."
"Leonards manier van filmen beviel me heel goed, het voelde heel natuurlijk aan. Hij heeft zijn speciale regels bij het draaien, maar ik ontdekte dat het begint met het opbouwen van een goede verstandhouding met de mensen die je filmt. Veel tijd met ze doorbrengen, samen eten, een vertrouwde relatie creëren zodat ze zich later met de camera in de buurt op hun gemak voelen. Dan kan je heel dichtbij komen."
Waarna Suleiman de cameravoering illustreert met behulp van een paar glazen op een tafeltje in de Amsterdamse koffiebar waar dit gesprek plaatsvindt. Als je bijvoorbeeld in de film de aandacht wilt verplaatsen naar een andere persoon kan je natuurlijk gewoon een zwenking met de camera maken, maar Single Shot Cinema doet het anders. "Ik houd dan de eerste persoon close in beeld terwijl ik om hem heen draai tot de tweede persoon ook in beeld komt. Dan kan ik van de een naar de ander bewegen. Zo laat ik zien dat er een relatie tussen hen is, ik verbind ze als het ware met elkaar."



Nieuwsgierig
Een ander principe is dat het draaien van een scène gestuurd wordt door intuïtie. Alsof de camera iemand is die nieuwsgierig rondkijkt. "Dat was niet altijd makkelijk, omdat er van alles kan gebeuren en je soms goede momenten mist. Het hielp wel dat we de mensen die we volgden regelmatig opbelden om te vragen wat er speelde. Zo wisten we ongeveer wat we konden verwachten."
"Maar toen we met een vrouw mee gingen op bezoek bij een andere familie hadden we niet kunnen voorzien dat we getuige zouden zijn van een geweldige ruzie. Dat kwam als een verrassing."
Single Shot Cinema betekent ook dat een scène in één ononderbroken take wordt opgenomen. Lukte dat? "Ik probeerde altijd zo lang mogelijk door te filmen, maar in de montage moet je daar weer veel van weggooien. Bij die ruzie tussen die vrouwen bleef ik er bovenop zitten en filmde ik gewoon door. Uiteindelijk had ik een shot van ongeveer een uur. Dat is natuurlijk veel te lang." Hoeveel is er uiteindelijk gedraaid? "Heel veel", lacht Suleiman. "Misschien wel zo'n driehonderd uur."
Terugkijkend is haar ervaring dat Single Shot Cinema het beste werkt in kleinere, intieme scènes waarin er iets gebeurt tussen mensen. The Long Season concentreert zich dan ook op het dagelijks leven met alle problemen en zorgen van de Syriërs in kamp Khiara. "Ze kwamen ieder jaar vanuit de dorpen rond Raqqa als seizoenarbeider naar Libanon. Maar door de oorlog zijn ze gestrand in dit tentenkamp. Daar wachten ze op de dag waarop ze weer terug kunnen. We laten zien hoe ze overleven en zich aanpassen aan de moeilijke omstandigheden. Dankzij Leonards manier van filmen kan je dit van dichtbij meemaken."
De verdrijving van IS uit Raqqa is volgens Suleiman goed nieuws voor de mensen in Khiara, al is het nog te onveilig om nu al terug te gaan. Intussen heeft ze met producent Pieter van Huijstee gesproken over zijn idee voor een mogelijk vervolg waarin een paar figuren uit The Long Season bij hun terugkeer naar Raqqa gevolgd worden.

The Long Season  | Nederland, 2017 | Regie Leonard Retel Helmrich | Camera Leonard Retel Helmrich, Ramia Suleiman | 115 minuten | Distri­butie Mokum Filmdistributie | Te zien op IDFA en vanaf 28 december in de bioscoop | De recensie is in de volgende Filmkrant te lezen.


top
laatste nummer

Artikelen

december 2017
IDFA 2017: Camera in Focus It's the camera, stupid!
IDFA 2017: DocLab Uncharted Rituals Waarom geloof je wat je gelooft?

Interviews

december 2017
IDFA 2017: Ally Derks over dertig jaar IDFA 'Alles tussen poëzie en propaganda is geoorloofd'
IDFA 2017: Hoofdgast Jonathan Harris 'Het internet is een saaie vinexwijk geworden'
IDFA 2017: Ed Lachman over de zoektocht naar het subjectieve perspectief 'Het is alsof je een emotie uit een filmkorrel kunt lezen'
Adam Curtis over het zoeken naar het nieuwe verhaal Als een eigentijdse Vergilius langs de afgrond van de moderne tijd
Ramia Suleiman over The Long Season Dansen met de camera
Yorgos Lanthimos over The Killing of a Sacred Deer 'Als er iets mis is met de film is het mijn schuld'
Joachim Trier over Thelma 'Het genre? Het kan me niks schelen'
Mathieu Kassovitz over Happy End (en La haine) 'Als politici hun werk zouden doen, zou iedereen La haine vergeten zijn'

Rubrieken

december 2017
Humans of Film Amsterdam
Boeken: Het demonische doek Expressionism and Film
Op ooghoogte Kijken
Thuiskijken
Actie!
Andy at the movies
Het Nieuwe Kijken: de kleur-kunstenaar
Redactioneel
Filmsterren
Kort
The Thinking Machine 13 Tussen twee plotpijlers



laatste nummer

Recensies

december 2017
78/52 Anatomie van de beroemdste douche­scène
Battle of the Sexes Steve wint van Emma
C'est la vie! Monsterbruidegom
Il colore nascosto delle cose (Silvio Soldini over) 'Als je kunt zien, ga je sneller oordelen'
David Lynch: The Art Life (Jon Nguyen over) 'Lynch is helemaal niet vreemd'
Final Portrait Poseren voor de meester
A Ghost Story De sporen die spoken nalaten
Happy End Buiten ons kader wacht de werkelijkheid van Calais
Heartstone De noodzaak van een vriend
The Killing of a Sacred Deer Als chaos aan de deur staat
Mimosas (Oliver Laxe over) 'Je moet hoger in de boom klimmen'
Het mysterie van de melkrobots Verdriet vertaald in woede
La novia del desierto Widescreen voor een klein mirakel
Petit Paysan (Hubert Charuel over) 'Meer boerenhorror, -komedies en -science fiction!'
De rode ziel Wegkijken op zijn Russisch
Suburbicon Die moordende buurman kennen we nou wel
Thelma Mysterieuze aanvallen en religieuze krachten
Until the Birds Return Uit de as van Algerije
Untitled (Monika Willi over) 'Het materiaal dwong me, vreemd, maar waar'
Vele hemels boven de zevende Tussen zelfmaakbaarheid en zelfmedelijden
Visages villages Op pad met een verrukkelijke reisleidster
Wonderstruck De bliksem wil niet inslaan