The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Op ooghoogte

Kijken

Mark Cousins (The Story of Film, I am Belfast, Atomic) schrijft voor de Filmkrant over film- en beeldassociaties. Deze maand over zijn nieuwe boek: The Story of Looking.

Van jongs af aan hou ik ervan om te kijken. Als verlegen jongetje wilde ik niet midden in de actie staan, maar haar liever vanaf de zijlijn observeren. Nu, tientallen jaren later, ga ik als ik me somber voel naar buiten in de stad waarin ik woon om mensen te observeren. Ik voel me er beter door. Het herinnert me aan de vitaliteit van de wereld, haar ecosysteem.
Dat ecosysteem is aan het versnellen. Nieuwe observatie- en registratietechnologieën — van de camera in je telefoon, Skype en virtual reality tot Pokémon Go etc. — zijn overal. In voorgaande eeuwen namen kijken en zien een kleiner deel van het menselijk leven in. Nu staan de sluizen open. We leven in een tijd die je nog het beste kunt vergelijken met de beroemde scène uit het surrealistische Un chien Andalou (1929) van Luis Buñuel en Salvador Dalí waarin een oog wordt doorgesneden. Er is een visuele zondvloed. Een overvloed.
Mijn nieuwe boek The Story of Looking gaat over die beeldenstroom. Hoe heeft kijken zo essentieel kunnen worden voor het menselijk leven? Wat is de geschiedenis van het kijken? En waarom hield ik er als kind zo van?
Een aantal van de antwoorden op die vragen kun je in de filmgeschiedenis vinden. We denken vaak dat film een medium is om verhalen te vertellen, maar belangrijker is dat het een medium is om te kijken. Cinema legt een vergrootglas over het leven. Het gebruik van close-­ups maakt dingen reusachtig en rijk en beschikbaar voor nadere bestudering. De close-­ups van de ogen in Blade Runner 2049 zijn het meest recente voorbeeld van dat soort vergrotende cinema. Ze veroorzaken een intimiteit die het echte leven zich nooit zou kunnen veroorloven.
Er is geen deel van ons lichaam dat wateriger en daarom kwetsbaarder is dan onze ogen. Onze vingers trillen als we contactlenzen indoen, omdat onze ogen zo gevoelig zijn. We zeggen dat ze de spiegel van de ziel zijn en in veel culturen kent men het boze oog. Ze zijn ons op ons allereerlijkst.
Cinema is een metafoor voor onze ogen, ze is ons vervang-oog, ons in loco parentis-oog. Ik denk dat dat ook is waarom we ons zo kwetsbaar kunnen voelen als we naar een film kijken. Als kind voelde ik me veilig als ik dingen vanaf een afstandje bekeek. Nu voel ik diezelfde veiligheid als ik naar een film kijk, misschien nog wel meer. Superveilig, maar superkwetsbaar. Wat kun je daar nou niet fijn aan vinden?

Mark Cousins | @markcousinsfilm


top
laatste nummer

Artikelen

december 2017
IDFA 2017: Camera in Focus It's the camera, stupid!
IDFA 2017: DocLab Uncharted Rituals Waarom geloof je wat je gelooft?

Interviews

december 2017
IDFA 2017: Ally Derks over dertig jaar IDFA 'Alles tussen poëzie en propaganda is geoorloofd'
IDFA 2017: Hoofdgast Jonathan Harris 'Het internet is een saaie vinexwijk geworden'
IDFA 2017: Ed Lachman over de zoektocht naar het subjectieve perspectief 'Het is alsof je een emotie uit een filmkorrel kunt lezen'
Adam Curtis over het zoeken naar het nieuwe verhaal Als een eigentijdse Vergilius langs de afgrond van de moderne tijd
Ramia Suleiman over The Long Season Dansen met de camera
Yorgos Lanthimos over The Killing of a Sacred Deer 'Als er iets mis is met de film is het mijn schuld'
Joachim Trier over Thelma 'Het genre? Het kan me niks schelen'
Mathieu Kassovitz over Happy End (en La haine) 'Als politici hun werk zouden doen, zou iedereen La haine vergeten zijn'

Rubrieken

december 2017
Humans of Film Amsterdam
Boeken: Het demonische doek Expressionism and Film
Op ooghoogte Kijken
Thuiskijken
Actie!
Andy at the movies
Het Nieuwe Kijken: de kleur-kunstenaar
Redactioneel
Filmsterren
Kort
The Thinking Machine 13 Tussen twee plotpijlers



laatste nummer

Recensies

december 2017
78/52 Anatomie van de beroemdste douche­scène
Battle of the Sexes Steve wint van Emma
C'est la vie! Monsterbruidegom
Il colore nascosto delle cose (Silvio Soldini over) 'Als je kunt zien, ga je sneller oordelen'
David Lynch: The Art Life (Jon Nguyen over) 'Lynch is helemaal niet vreemd'
Final Portrait Poseren voor de meester
A Ghost Story De sporen die spoken nalaten
Happy End Buiten ons kader wacht de werkelijkheid van Calais
Heartstone De noodzaak van een vriend
The Killing of a Sacred Deer Als chaos aan de deur staat
Mimosas (Oliver Laxe over) 'Je moet hoger in de boom klimmen'
Het mysterie van de melkrobots Verdriet vertaald in woede
La novia del desierto Widescreen voor een klein mirakel
Petit Paysan (Hubert Charuel over) 'Meer boerenhorror, -komedies en -science fiction!'
De rode ziel Wegkijken op zijn Russisch
Suburbicon Die moordende buurman kennen we nou wel
Thelma Mysterieuze aanvallen en religieuze krachten
Until the Birds Return Uit de as van Algerije
Untitled (Monika Willi over) 'Het materiaal dwong me, vreemd, maar waar'
Vele hemels boven de zevende Tussen zelfmaakbaarheid en zelfmedelijden
Visages villages Op pad met een verrukkelijke reisleidster
Wonderstruck De bliksem wil niet inslaan