The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Actie!

Oostdijk 13
1461 DR Zuidoostbeemster
vrijdag 22 augustus 2014, 11.41 uur

De regen komt met bakken uit de hemel als we arriveren bij een enorme boerderij achter een dijk in Zuidoostbeemster. Het opnameschema is omgegooid; uit nood worden eerst de binnenopnames gemaakt in een enorme schuur, die binnenkort moet plaatsmaken voor zes luxe appartementen.
Regisseur Johan Nijenhuis is in de weer met zijn jonge hoofdrolspelers Tygo Bussemakers (Wim), Mees Smits (Jet) en Lars Henckens (Gijs). Verderop staan drie koeien. Een productiemedewerker staat naast een kist vol kippen. Een ander komt aanlopen met een hooivork en een kruiwagen vol stro. Achter in de stal zit een Duitse vrouw met een aap op haar schouder op haar beurt te wachten — het is een surrealistisch schouwspel.
Op de modderige grond ligt een stuk rails, waarover de camera richting Wim en Gijs zal bewegen. Wim is uit het weeshuis ontsnapt; hij wil naar school ('De kinderen wachten met smart op de invoering van de Schoolwet die kinderen van zes tot twaalf jaar verplicht om naar school te gaan', aldus de synopsis). Voor het zover is, zal boerenzoon Gijs hem leren hoe hij een koe moet melken. Jet, met een blauwe strik in heur haar, staat erbij en kijkt ernaar.
"Quiet people, here we go!", roept de opnameleider. "Lars, wat ben je lekker vroeg!", zegt Nijenhuis niet veel later; Lars is te snel het beeld in komen lopen met een emmer en een melkkrukje. Als de camera naar de beginpositie is teruggeduwd, komt Lars opnieuw op, nu wel op tijd, en begint hij te melken. Buiten klinkt het onweer. De koe schopt de emmer om. "Stop maar", zegt Nijenhuis welgemoed. "Maakt niet uit. We bouwen het langzaam op."
De camera wordt weer teruggeduwd, Lars eet een krentenbol, Mees' wangen worden nog even gepoederd. Ondertussen neemt een vrouw van het kindercastingbureau de tekst nog even met haar door. "Dat is het! Je hoort het zelf ook, hè?!"
De jonge hoofdrolspelers komen uit Brabant en Limburg, want "de Randstedelijke accenten klinken net niet naturel genoeg voor een film die zich afspeelt op het platteland anno 1899", aldus Nijenhuis. Zijn familiefilm Apenstreken met aap, noot, mies is geïnspireerd op de tekeningen van Cornelis Jetses (1873-1955), bekend van zijn gedetailleerde illustraties in schoolboeken, schoolplaten en historische prenten. En van het leesplankje waarmee generaties Nederlandse kinderen leerden lezen: aap noot mies wim zus jet teun vuur gijs lam kees bok weide does hok duif schapen.
De film mag dan teruggaan naar de tijd dat er nog geen leerplicht bestond, hij wordt opgenomen met de allermodernste technieken. In 3D. Stereograaf Matt Smith en de 3D rig technicus Gavin Overstall van het Engelse bedrijf Vision3, dat de 3D-techniek verzorgde van films als Gravity, Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides en World War Z, zijn gedurende de hele draaiperiode op de set aanwezig. Maar Nijenhuis waakt ervoor dat de logge apparatuur zijn kindercast niet in de weg zit; ze moeten alle ruimte hebben om hun ding te doen.
Als Lars even later weer op het melkkrukje zit, haalt een productie-assistente op een cue van Nijenhuis een kip uit de doos, en werpt die met een boogje voor de camera. In Apenstreken met aap, noot, mies is een enorm aantal beesten te zien: naast melkkoeien en een aap ook tamme ganzen, landgeiten, zwanen, ezels en lammetjes. En heel veel kippen dus.
Even later struikelt een lichtassistent met een groot wit scherm in zijn handen over de rails. "Moet-ie opnieuw?", vraagt hij schuldbewust. Nijenhuis schudt van nee. "Het was heel goed zo."

Jan Pieter Ekker | foto Bob Bronshoff

Apenstreken met aap, noot, mies | Nederland, 2014/2015 | Regie Johan Nijenhuis | Scenario Lars Boom en Maarten Lebens | Productie Johan Nijenhuis (Johan Nijenhuis & Co) en Klaas de Jong (Farmhouse Film & TV) | Gedelegeerd producent Bernard Tulp (Farmhouse Film) | Uitvoerend producent Robert Labruyere | Camera Maarten van Keller | Montage Bas Icke en Jasper Quispel | Make up Monique Mierop | Met Tygo Bussemakers, Mees Smits, Lars Henckens, Kim-Lian van der Meij, Mike Weerts, Martine Sandifort, Sanne Vogel, Guus Dam, Loek Peters, Yvon Jaspers, Alwin Pulinckx, Arjan Ederveen, Wesley van Gaalen, Harrie van Rijthoven | Kleur, ± 90 minuten | Omroep AvroTros | Distributie A-Film Benelux | Te zien zomer 2015

Foto: Johan Nijenhuis instrueert zijn jonge hoofdrol­spelers Mees Smits (Jet) en Lars Henckens (Gijs)


top
Artikelen
IDFA The Female Gaze Vrouwen zijn wel/niet niche?
Of Media and Men
The Female Gaze Zo ziet het er dus uit
Museumverhalen Het moet waaien in die grote gangen
FilmSlot: Viennale 2014 John Ford in New York

Interviews
Laura Poitras over Citizenfour Uniek, onthullend, onthutsend
Heddy Honigmann over Om de wereld in 50 concerten 'Zonder goede luisteraars zou het Concertgebouworkest sterven'
Kornél Mundruczó over White God A Dog Day Afternoon
Rüdiger Suchsland over Von Caligari zu Hitler Film aan de pols van de tijdgeest
Naomi Kawase over Still the Water Het eiland in de razende zee

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Actie!
World Wide Angle (NL) De strijd om Bresson
Op ooghoogte De sekse­loze blik
Boeken: Jean Desmet De wilde jaren van de vroege cinema
Evenementen


Recensies
Alleman (Workshop Filmkritiek) Ik ben in beeld dus ik besta
Crazy (Workshop Filmkritiek) Militairen en Melancholie in Crazy
I Love Dollars (Workshop Filmkritiek) De rode inkt van Johan van der Keuken
In Order of Disappearance In Noorwegen is wraak koud
Interstellar Liefde in tijden van zwarte gaten
Marie Heurtin (Jean-Pierre Améris en Ariana Rivoire over) Met een zakmes de doofblinde wereld binnen
Mr. Turner (Mike Leigh over) gierig, grillig, geniaal
My Old Lady Testament met oude dame
Om de wereld in 50 concerten Tot in het hart
Party Girl 'Mijn moeder, de nachtclubdanseres voelt alles meteen als fictie'
The Riot Club Let's carpe some fuckin' diem!
The Salt of the Earth Fotograaf met een missie
Silent Ones Hans en Grietje in Rotterdam
Smart Cities Unlimited en Weemoed & wildernis (Workshop Filmkritiek) Kan dit weg of is het functioneel?
Still the Water Druisende kalverliefde
Trash Armoede mag niet stinken
Weemoed & wildernis en Smart Cities Unlimited (Workshop Filmkritiek) Kan dit weg of is het functioneel?
White Bird in a Blizzard Na Kaboom implodeert White Bird in a Blizzard
White God Opstand der honden