La mort de Louis XIV
Nocturama (Previously Unreleased)
Certain Women (Previously Unreleased)
L'amant double
Dunkirk
Illustratie Typex Redactioneel

Geen betere plek om Citizenfour te zien dan in Berlijn. De documentaire die Laura Poitras maakte over NSA-­klokkenluider Edward Snowden beleeft op IDFA z'n Nederlandse première, en het moet niet zo moeilijk zijn om dat beetje Berlijn erbij te denken. Ik zag de film begin november en mijn wegen brachten me die dag eerst naar de Potsdamer Platz, waar het verloop van de Berlijnse Muur (die dit jaar 25 jaar geleden is gevallen), als een dubbele rij steentjes in de straat is gemetseld. Daarna moest ik overstappen op Alexanderplatz, waar die retro-futuristische Fernseh­turm, nog steeds in gebruik als radio- en televisietoren, staat te pronken als verlopen symbool van het voormalige Oost-Duitsland.
Ergens halverwege mijn reis was ik getuige van hoe een man ten gevolge van een epileptische aanval achteroverviel en een stroom van bloed zich door de sporen van het verleden een weg baande.
Er wordt weleens gezegd dat filmcritici zich bij het kijken naar films niet mogen laten afleiden door de dood van hun oma of kriebel aan hun grote teen. En iedereen vindt daar de juiste balans in.
Maar deze dag was ik door alles wat ik meemaakte en zag juist extra ontvankelijk voor het verhaal van Citizenfour. Door het dwalen en verdwalen in het decor van niet alleen zoveel geschiedenis, maar ook zoveel films — van Menschen am Sonntag tot Das Leben der Anderen, van Billy Wilders onderschatte One, Two, Three, misschien wel de laatste grote film van vóór de bouw van de Muur, tot Wim Wenders' Der Himmel über Berlin. Maar ook door die beer van een vent die zomaar omviel. Boem.
De mens is niet alleen, zoals Sofokles het koor laat zeggen in zijn tragedie Antigone (een heldin die net zoals Snowden opstond tegen de wetten van de staat), een geweldig en vindingrijk wezen, maar, zo wil ik daaraan toevoegen, ook een kwetsbaar wezen. Dat geweldige schedeldak waaronder het allemaal gebeurt (die 'Himmel über Berlin') zegt voor je het weet boem. En krak.
Het gekke is dat Citizenfour natuurlijk over die kwetsbaarheid gaat. Veel meer dan over de grote massieve molochen die zich achter datasystemen hebben verschanst. Door de onbuigzaamheid van het systeem te ontmaskeren, heeft Edward Snowden laten zien hoe kwetsbaar wij als mensen zijn.

Dana Linssen | twitter @danalinssen



top
Artikelen
IDFA The Female Gaze Vrouwen zijn wel/niet niche?
Of Media and Men
The Female Gaze Zo ziet het er dus uit
Museumverhalen Het moet waaien in die grote gangen
FilmSlot: Viennale 2014 John Ford in New York

Interviews
Laura Poitras over Citizenfour Uniek, onthullend, onthutsend
Heddy Honigmann over Om de wereld in 50 concerten 'Zonder goede luisteraars zou het Concertgebouworkest sterven'
Kornél Mundruczó over White God A Dog Day Afternoon
Rüdiger Suchsland over Von Caligari zu Hitler Film aan de pols van de tijdgeest
Naomi Kawase over Still the Water Het eiland in de razende zee

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Actie!
World Wide Angle (NL) De strijd om Bresson
Op ooghoogte De sekse­loze blik
Boeken: Jean Desmet De wilde jaren van de vroege cinema
Evenementen


Recensies
Alleman (Workshop Filmkritiek) Ik ben in beeld dus ik besta
Crazy (Workshop Filmkritiek) Militairen en Melancholie in Crazy
I Love Dollars (Workshop Filmkritiek) De rode inkt van Johan van der Keuken
In Order of Disappearance In Noorwegen is wraak koud
Interstellar Liefde in tijden van zwarte gaten
Marie Heurtin (Jean-Pierre Améris en Ariana Rivoire over) Met een zakmes de doofblinde wereld binnen
Mr. Turner (Mike Leigh over) gierig, grillig, geniaal
My Old Lady Testament met oude dame
Om de wereld in 50 concerten Tot in het hart
Party Girl 'Mijn moeder, de nachtclubdanseres voelt alles meteen als fictie'
The Riot Club Let's carpe some fuckin' diem!
The Salt of the Earth Fotograaf met een missie
Silent Ones Hans en Grietje in Rotterdam
Smart Cities Unlimited en Weemoed & wildernis (Workshop Filmkritiek) Kan dit weg of is het functioneel?
De Stand van de Zon, Maan en Sterren (Workshop Filmkritiek) De stand van Leonard Retel Helmrich, de toe­schouwer en de wereld
Still the Water Druisende kalverliefde
Trash Armoede mag niet stinken
Weemoed & wildernis en Smart Cities Unlimited (Workshop Filmkritiek) Kan dit weg of is het functioneel?
White Bird in a Blizzard Na Kaboom implodeert White Bird in a Blizzard
White God Opstand der honden