Wonder Woman
Broers
La región salvaje
En amont du fleuve
Daughters of the Dust
Ritesh Batra over The Lunchbox

'Een foutje of een wonder?'

In het nostalgische The Lunchbox laat Ritesh Batra zien hoe houtje-touwtje-sms'en gaat in de miljoenenstad Mumbai: 'Waarom? Ik denk dat ik een oude ziel ben.'

Door Laura van Zuylen

In een winderig strandpaviljoen, tijdens het uitgelaten filmfestival van Cannes, straalt de Indiase regisseur Ritesh Batra (33) kalmte uit. Hij laat stiltes vallen, neemt de tijd om na te denken en rekt woorden en zinnen. Zijn debuutfilm The Lunchbox vertelt al even rustig. Een vrouw vult vier metalen bakjes met onder andere curry en rijst en stapelt ze op elkaar. Het geheel wordt in een slaapzakje gehesen om het warm te houden. We volgen deze 'lunchbox' stap voor stap, van bezorger tot bezorger, via verschillende transportmethodes, tot hij aankomt bij de verkeerde man. Tegen de achtergrond van het onstuimige Mumbai leren een man en een vrouw van uiteenlopende leeftijden en klassen elkaar zo bij toeval kennen. "Dat komt nooit voor. Maar wat als het wél zou gebeuren?" zegt Batra. "De vraag of dit een foutje of een wonder is fascineerde me. Deze mensen hadden elkaar nooit op een andere manier ontmoet en toch is er een connectie. Ze passen allebei niet in het heden; ze horen thuis in een andere tijd."
Batra wilde aanvankelijk een documentaire maken over het lunchboxensysteem. "Dat bestaat al honderdvijfentwintig jaar en dagelijks worden wel vijfduizend lunchtrommels bezorgd. Een onderzoek van Harvard heeft uitgewezen dat de kans één op een miljoen is dat er één verkeerd wordt bezorgd. Tijdens mijn eigen research ben ik een week lang met de bezorgers meegereden. Zij vertelden me verhaaltjes over de plekken waar ze de lunchtrommels ophaalden: 'Dáár woont een vrouw die elke dag iets nieuws uitprobeert', 'Híer ruikt het zo lekker' en 'Díe dame maakt elke dag hetzelfde'. Op den duur raakte ik minder geïnteresseerd in het systeem en meer in de verhalen van de mensen erachter. Van die documentaire is het dus nooit gekomen."

Douche
In de focus op de menselijke kant van die bezorging weerklinkt een nostalgische ondertoon, die ook de rest van de film karakteriseert. In het kantoor waar de mannelijke hoofdpersoon werkt zijn geen computers en alleen grote stapels papier. "Die plek bestaat echt", zegt Batra. "We hebben de stapels misschien wat groter gemaakt, maar zo ziet het er daar uit." De personages sturen elkaar briefjes, verstopt tussen de pannenkoekjes. Ze sms'en analoog. "De wereld streeft ons met haar technologische ontwikkelingen voorbij. Het leven in India is de afgelopen twintig jaar zo ingrijpend veranderd, dat we het niet hebben kunnen verwerken. Aan de andere kant: we kunnen niet meer terug. We moeten er wel in meegaan. Dat doen grote steden met ons. Mensen worden zoals de lunchtrommels, die anoniem 's ochtends en 's avonds worden vervoerd. Maar de mensen in dit verhaal worden door wat ze meemaken meer dan dat."
Hij heeft grote belangstelling voor verloren tijden: "Ik ben vooral geïntrigeerd door het ouder worden. Ik weet nog dat ik toen ik klein was in de badkamer altijd een heel specifieke geur rook: die van mijn vader. Een jaar geleden merkte ik die lucht opnieuw op. Nu hing die in mijn eigen douche. Ik besefte dat ik de oude man was geworden, terwijl ik in mijn hoofd altijd het kind was gebleven. Ouderdom kan je overvallen en verrassen. Dat had ik me tot dat moment nooit gerealiseerd. En alhoewel ik nog maar drieëndertig ben en dus nog niet zo heel oud, ontdekte ik toen pas dat ik niet meer degene ben die naar iemand opkijkt, maar degene naar wie opgekeken wordt."

Bollywood
De sobere stijl van The Lunchbox staat haaks op het muzikale Bollywood dat we van India kennen. Batra verzamelde een internationale crew: "Deze esthetiek sluit aan bij de levens van de personages, die zich traag ontwikkelen. Die hoort meer bij Europa en Amerika dan bij India; een buitenlandse crew voelde vanzelfsprekend. Dat is een van de redenen dat ik er een internationale coproductie van wilde maken. Er zijn in India weliswaar vakmensen zat, alleen zijn die gewend aan meer kleur en snelheid. De creatieve kant ging dus hand in hand met de financiering." De regisseur maakt zich geen zorgen dat zijn film weinig Indiërs zal aanspreken. "We mogen meer vertrouwen hebben in ons publiek. Bovendien hoop ik niet alleen die miljard mensen in India aan te spreken, maar ook die zes miljard op de hele wereld."



top
Artikelen
IDFA 2013: Up close and (too) personal Bevriend, verliefd, verblind
IDFA 2013: Met de rug naar de toekomst Op glad ijs
De Gebroeders Quay 'Het is de pop die bepaalt hoe hij beweegt'
FilmSlot: Durf je in het hoofd van Cronenberg te kruipen?
Rosh Abdelfatah over Syrische film 'De versluiering is verdwenen'
Ken Loach IJzervreter en gestaald socialist
Verslag 54e Thessaloniki Film Festival "Het gaat geweldig, zoals bij iedereen."

Interviews
Antoinette Beumer over Soof 'In Julie & Julia zag ik precies hoe ik het niet wilde'
Philippe Claudel over Avant l'hiver 'Geen tijd om af te remmen'
Justin Chadwick over Mandela: Long Walk to Freedom 'Nelson snapt de vijand'
Ritesh Batra over The Lunchbox 'Een foutje of een wonder?'

Rubrieken
Redactioneel
Kort
Filmsterren
Thuiskijken
Actie!
World Wide Angle (NL) Het schandaal van mafheid
Sanne Vogel
Op ooghoogte Afwezigheid in documentaires
Het nieuwe kijken Abonnement in opmars
Boeken: De droom van Marten Toonder Cursus Tekenfilm
Evenementen


Recensies
69: liefde seks senior Wat je niet wist dat je wilde weten
Avant l'hiver Leven op de automatische piloot
The Butler Schim in het Witte Huis
Finn Topzware kerstvertelling
Il futuro De blinde en de schone
The Hobbit: The Desolation of Smaug Kom maar op met die finale
The Hunger Games: Catching Fire Maakt hongerig naar slot
L'image manquante (IDFA 2013: Onvoltooid verleden) De vloek van de herinnering
In Bloom Bloeiende meisjes
In the Fog Modderig moreel moeras
Inside Llewyn Davis Alleen gitaar en stem
Land van aankomst Immigratie doet altijd pijn
The Lunchbox Liefde gaat door de maag
Mandela: Long Walk to Freedom Idris Elba: kalm en formidabel
Return to Homs (IDFA) Verpletterde zielen
Samsara Vluchtig toerisme
Tanta agua Onder de water­spiegel
La tendresse Elkaar niet naar het leven staan