I Am Not Your Negro
In the Crosswind
Little Men
Austerlitz
Auf einmal
Chiara Mastroianni en Deneuve in Les bien-aimés Catherine Deneuve over Les bien-aimés

'Ik mis het verleden niet'

Op de laatste dag van het festival spraken we in Cannes met Catherine Deneuve, de vrouw met het beroemdste gezicht van de Europese film. Deze maand is ze te zien in Les bien-aimés. "Ik voel me vrijer dan ooit."

Met een knipoog naar Belle de jour speelt Catherine Deneuve in Christophe Honorés Les bien-aimés een moeder die in de jaren zestig als prostituee werkte en er nu nog steeds twee geliefden op na houdt. Deneuves echte dochter Chiara Mastroianni speelt ook in de film haar dochter. Over een periode van dertig jaar volgt het verhaal hun tragikomische verwikkelingen in de liefde.

Of jonge regisseurs nog weleens door haar geïntimideerd raken, vraag ik. Ze antwoord met kenmerkende nonchalance, ook al vertelt ze later dat ze een gepassioneerd type is. "Soms. Maar dat duurt meestal niet lang." Niet omdat Deneuve (1943) haar reputatie als actrice niet waarmaakt, al zal ze dat zelf niet zo zeggen, maar omdat ze erg makkelijk benaderbaar is. Met het sterrendom heeft ze niets. "Mijn vader was een slimme man die overal de lol van in zag. Van hem heb ik geleerd dat roem nogal betrekkelijk is."
Ongetwijfeld heeft ze gelijk. Maar het zijn ook de woorden van een actrice die zulke prachtige rollen heeft gespeeld en met zulke fantastische makers heeft samengewerkt dat die woorden op hun beurt ook iets betrekkelijks krijgen.
Haar doorbraakrol speelde Deneuve in Jacques Demy's musicalfilm Les parapluies de Cherbourg, waar Honorés Les bien-aimés door z'n liedjes onvermijdelijk aan doet denken. Daarna volgden een korte film met Claude Chabrol, Roman Polanski's Repulsion en in 1967 natuurlijk Buñuels Belle de jour, waarin ze de charmante maar frigide echtgenote speelde die overdag heimelijk als prostituee werkt. Een film over fantasieën die misschien fantasieën moeten blijven. Later zou ze — vaak meerdere keren — samenwerken met François Truffaut, André Téchiné, François Ozon en Arnaud Desplechin. Deneuves carrière leest als een overzicht van de Franse filmgeschiedenis in de tweede helft van de twintigste eeuw. Waarin ze trouwens niet alleen de rol van ongenaakbare schoonheid speelde die haar beroemd maakte. Evengoed verscheen ze met Yves Montand in een farce als Le sauvage.

Vrijer
Ze voelt zich vrijer dan ooit, zegt Deneuve. "Nadat mijn kinderen het huis uit waren, is mijn liefde voor film pas echt gegroeid. Ik ben er zelf niet mee opgevoed en als moeder van jonge kinderen kun je toch niet helemaal doen wat je wilt. Nu kan ik alles zelf bepalen. Ik kijk veel films."
Hoe was het om met haar dochter Chiara (Mastroianni, dochter van Deneuve en acteur Marcello Mastroianni) in Honorés film te spelen? "Erg leuk. Het was niet de eerste keer. We zaten ook allebei in Desplechins Un conte de Noël maar daar hadden we nauwelijks scènes samen. In Les bien-aimés speel ik haar moeder en soms liepen die rollen van echte moeder en filmmoeder door elkaar. Moest ik mezelf eraan herinneren hoe ik ook alweer met haar om ga want zo vrij als het er in de film aan toe gaat, ben ik niet in werkelijkheid. En er is nog een ander sentiment. In film zie ik haar als een actrice en niet als een dochter. Maar als ik soms in de bioscoop naar films kijk waar ze in zit dan word ik toch op een andere manier geraakt dan de rest van de zaal. Ik ken haar natuurlijk zo goed. Haar gezicht, haar stem. Ze sterft in deze film, dat vond ik wel moeilijk om te spelen. Mezelf moeten voorstellen dat ik haar verlies, was een verschrikkelijke gedachte. Ik zing aan het eind dat het leven voor mij als moeder niet snel genoeg gaat want als je lijdt duurt alles te lang."

Laatste kans
En er liep nog een bekende van u op de set. "Ja! Milos! (Forman, regisseur van One Flew over the Cuckoo's Nest, RR) Hij woont al jaren in de VS dus ik zie hem nooit. Toen Christophe me vertelde dat hij Milos in gedachte had voor een rol hoopte ik heel erg dat hij ja zou zeggen. En hij deed het! Christophe had Milos een e-mail gestuurd en die schreef meteen terug dat hij natuurlijk meedeed omdat het zijn laatste kans zou zijn om Catherine Deneuves echtgenoot te spelen. Hahaha. Hem terugzien voelde zo vertrouwd. Ik ken Milos uit de tijd met Truffaut en Berri. Dat waren allemaal goeie vrienden van elkaar. Niet dat ik nostalgisch ben hoor. Ik mis het verleden niet.
"De sfeer was sowieso goed op de set. Ik weet dat Christophe een kleine groep acteurs om zich heen heeft verzameld waarmee hij zijn films maakt, maar ik voelde me welkom. En ik hou van zijn sensibiliteit als filmmaker dus dat schept ook een band. Ik kon heus wel zien dat hij vaker met Chiara en Louis Garrel werkt en ik voelde me geen deel van die familie. Maar ik voelde me wel erg op m'n gemak. Het was een warme samenwerking."

Spiegel
Ziet Deneuve verschillen tussen de verhalen waarin ze in de jaren zestig speelde en verhalen die tegenwoordig verteld worden? "Natuurlijk. Films waren altijd al een spiegel van sentimenten die in de samenleving heersen. Tegenwoordig kun je niet eens meer roken in films en als het wel bij je rol past dan brengt dat een hele andere boodschap over dan vroeger. Idioot. Maar er zijn ook goede veranderingen. Mensen kunnen gemakkelijker scheiden en vrouwen kunnen gewoon met iemand naar bed gaan zonder dat ze meteen bang hoeven te zijn om zwanger te raken. En die mobiele telefoon! Vroeger kon je allerlei plots bedenken die nu volslagen ridicuul zouden zijn vanwege het simpele gegeven dat je nu altijd de buitenwereld kunt bereiken. Er is trouwens wel een groot probleem bijgekomen, namelijk de alomtegenwoordigheid van de camera. Alles kan gezien en opgenomen worden. En sommige beelden kunnen je leven ruïneren. Daar zouden mensen zich bewuster van moeten zijn. Ik ben dat zeker. De privésfeer is veel meer onder druk komen staan."

Gok
Waar zoekt Deneuve eigenlijk naar in een regisseur? Ze heeft er al heel wat gekend en met haar staat van dienst kan ze zelf bepalen met wie ze wil werken. "Ik zoek naar iets dat afwijkt. Iets wat heel erg bij die filmmaker hoort en bij dat ene scenario. Ook al is een regisseur beroemd, van tevoren weet je nooit of hij zijn nieuwe project tot een succes weet te maken. In die zin neem je als acteur altijd een gok." Ziet ze zichzelf ooit op z'n minst een béétje als de auteur van een film of wordt de waarde van acteurs in het sterrensysteem overschat? Even lijkt er vuur uit haar ogen te schieten maar meteen kijkt ze weer vriendelijk. "Op de eerste plaats kun je niet zeggen dat er in Europa een sterrensysteem bestaat. Ten tweede, als je een persoonlijke band hebt met een regisseur en je hebt het scenario zien groeien, dan kun je invloed hebben. Dan praat je er over. Maar dat is niet de verhouding die ik meestal met een filmmaker heb."

Geluk
Zij is nog steeds succesvol maar het aantal actrices voorbij een bepaalde leeftijd dat dat lukt, is op één hand te tellen: Judy Dench, Meryl Streep, Helen Mirren. "Dat is waar. In Europa is het nog net iets makkelijker dan in de VS maar het is lastig om aan het werk te blijven als je ouder wordt. Ik weet niet waarom mij dat wel lukt. Ik denk dat het iets met geluk te maken heeft. Het is niet zo dat ik steeds mijn ambacht opnieuw moet uitvinden. Misschien lukt het omdat ik altijd de indruk geef dat het om mijn eerste film gaat. Dat is in ieder geval hoe ik me voel als ik aan een film begin. Ik voel me nooit blasé en ik hou niet van herhalingen en automatismen. Er zit in elke dag en in het werk dat je doet altijd een uitdaging. Die ga ik aan. Niet dat ik zomaar alles doe wat me voor de voeten komt. Ik weiger ook aanbiedingen. Omdat de rol die me wordt aangeboden te dicht ligt bij wat ik eerder heb gedaan. Of omdat het om een rol gaat die mensen van mijn generatie niet meer moeten spelen. En het moet iets nieuws in zich hebben. Ik voel me altijd meer verbonden met wat afwijkt."
Deneuve zegt zich zowel een Franse als een Europese actrice te voelen. En gepassioneerd, ondanks haar reputatie van ijskoningin. "Beide, om eerlijk te zijn. Ik spreek Frans, Italiaans, Engels en Duits dus ik voel me verbonden met Europa. Niet met de Engelsen trouwens. Dat formele Angelsaksische karakter ligt te ver van me af. Ik voel me meer verbonden met Spanjaarden of Grieken. Dat Latijnse karakter, vurig, dat heb ik ook. In werkelijkheid dan. Film is iets anders. Meteen na het festival begin ik aan Astérix et Obélix: Au service de sa majesté waarin ik de koningin van Engeland zal spelen. Gemodelleerd naar Elizabeth."

Ronald Rovers



top
Artikelen
Filmacademie zoekt nieuwe koers (en directeur)
Nova Zembla De feiten

Interviews
Tilda Swinton over We Need to Talk About Kevin Een nachtmerrie baren
Catherine Deneuve over Les bien-aimés 'Ik mis het verleden niet'
Marius Holst over King of Devil's Island Ontsnappen uit het jongens-Alcatraz
Rafi Pitts over The Hunter 'Mijn neo-realistische western'

Rubrieken
Redactioneel
FilmKort
FilmSterren
FilmThuis
Ingezonden brief
Spotlight Louis Garrel
FilmBoeken Jezus superster
FilmPers
Ebele Wybenga (Upload Cinema) YouTube is de nieuwe MTV
FilmSlot Reis langs filmfestivals
Actie!
World Wide Angle (NL)
Evenementen (Focus)


Recensies
50/50 Gevoel voor tumor
Anonymous Shakespeare, charlatan
Les bien-aimés Sprankelende estafette d'amour
Carnage Oorlog op de vierkante millimeter
Dolfje Weerwolfje De wolf in jezelf
Hasta la vista! Eerst neuken dan sterven
The Hunter Prooi van het gezag
Hysteria Jolly Molly en het geheim van het hysterisch paroxisme
King of Devil's Island Rebel of revolutionair
Kyteman: Now What? Een beetje wegspacen
Nannerl, la soeur de Mozart Muziek is een mannenzaak
Nova Zembla De fictie
Ouwehoeren De Mohikanen van de Wallen
Over Canto Een beetje wegspacen
Tinker Tailor Soldier Spy Wie is de mol?
We Need to Talk About Kevin Bestaat het pure kwaad?
Winter Vacation Lanterfanten in Binnen-Mongolië