Burning
Tesnota
First Man
Transit (Christian Petzold over)
Living the Light — Robby Müller (Claire Pijman over)
Portret Klaas Zwijnenburg Nanouk Leopold over Cobain

Een jonge gids door de onderwereld van Rotterdam

Voor het eerst verfilmde Nanouk Leopold een scenario dat ze niet zelf schreef. Met Cobain maakte ze een levendige en dynamische film over de veerkracht van jonge mensen en worstelen met het gewicht van het verleden.

Door Guus Schulting

Voor wie bij Nanouk Leopold nog altijd denkt aan de minutieus gecomponeerde shots van Wolfsbergen of de existentiële twijfel van Guernsey, zal Cobain even wennen zijn. In Leopolds zesde speelfilm zwiept en schudt de camera achter de probleemtiener Cobain (Bas Keizer) aan en de straten van Rotterdam door, waar excentrieke pooiers, junks en prostituees continu om aandacht schreeuwen. Zintuiglijke cinema zou je het kunnen noemen, want in het coming of age-drama kun je soms bijna letterlijk kijken, horen en voelen als het vijftienjarige hoofdpersonage. De film ging in première op het afgelopen filmfestival van Berlijn, waar de reacties positief waren. Enkele weken later spreken we Nanouk Leopold in haar thuisstad Rotterdam in bioscoop Kino, waar ze een atelier heeft.

Toeval
Eigenlijk was het scenario van Cobain niet voor Leopold bedoeld, ook al werd het geschreven door Stienette Bosklopper, vaste producent en vriendin van Leopold, die hiermee haar schrijfdebuut maakt. "Stienette werkte al een tijdje aan het verhaal en vroeg of ik het kon lezen. Ze zocht advies bij het vinden van een geschikte regisseur. Al lezende dacht ik echter: maar dit wil ik doen! Ik was wel een beetje klaar met die donkere films en wilde iets totaal anders maken. Iets met genre-elementen bijvoorbeeld of juist een heldere, dynamische film. Iets waar ik energie van kreeg."
Boskloppers scenario is aan de ene kant spijkerhard: Cobain sleept zich van opvang naar opvang, onderwijl is hij op zoek naar zijn drugsverslaafde moeder Mia (Naomi Velissariou). Maar het heeft ook een lichtere, menselijke zijde. "Dat contrast sprak me enorm aan. Het speelt zich af aan de onderkant van de maatschappij, maar Cobain is een overlever, een handelend personage. Iemand die volop in het leven staat en uiteindelijk vooral zijn moeder redden wil. Zo was het scenario ook geschreven: vol vaart, contrast en snelheid. Precies het soort project waar ik behoefte aan had."
Werken met een vaststaande structuur gaf Leopold ook een vrijheid die ze nog niet eerder kende. "Het verhaal stond als een huis, waardoor we tijdens de opnames meer improviserend konden werken. Met een kleine groep zijn we gewoon de straten van Rotterdam opgegaan. Om te filmen op het Zuidplein bijvoorbeeld of bij een opvang voor daklozen. Al draaiende gaf ik dan opdrachten aan de acteurs: ga daar heen, pak dat op, kijk hierheen. Waar zij dan weer op reageerden. Als crew word je gaandeweg heel intuïtief. Dan moest ik ineens weer bukken omdat cameraman Frank van den Eeden een ingeving had en ik uit beeld moest blijven. Of sprong de geluidsman opzij wanneer een acteur een onverwachte beweging maakte."

Debuut
Cobain voelt zodoende bijna als een regiedebuut. Het is een dynamische trip door Rotterdam, die je niet alleen de belevingswereld van Cobain intrekt, maar waar ook het enthousiasme voor het filmproces vanaf spat. "Dat zat al in het scenario van Stienette. Het is gek om te zeggen, maar al lezende zag ik primaire kleuren voor me. Rood en gifgroen bijvoorbeeld. Dat soort contrasten hebben we ook opgezocht. Naast de jeugdopvang waar we draaiden lag een braakliggend terrein, helemaal begroeid met immens hoog gras. Frank en ik zagen er meteen de potentie van in. Cobain in een rood jack, struinend door het groene gras. Een sprookjesachtige scène, die z'n levenslust laat zien."
Nog zo'n geluk was de casting van hoofdrolspeler Bas Keizer, die in Berlijn door de internationale pers werd geprezen als een van de grote ontdekkingen van de film. Keizer, nog maar zeventien toen er gefilmd werd, werd letterlijk van straat geplukt. "We hadden een castingbureau in Rotterdam opdracht gegeven iemand te vinden die zowel jeugdig als volwassen oogde. Cobains moeder is een junkie en niet in staat om moeder te zijn — in feite is hij de volwassene in die relatie. Aan de andere kant is Cobain ook een jongen van vijftien, die nog vrij en ongebonden wil leven. Als toeschouwer moet je die twee kanten van zijn persoonlijkheid zien wringen."
Keizer stond ergens op een schoolplein te roken, toen hij voor een casting werd gevraagd. "Het leek hem wel lachen", herinnert Leopold zich met een grijns, "maar hij was niet meteen overtuigd. Hij kwam bij de eerste castingsessie niet eens opdagen. Een klasgenootje van het Grafisch Lyceum Rotterdam moest hem overtuigen. Ik ben blij dat hij dat gedaan heeft, want deze film valt of staat bij de hoofdpersoon. Bas zit letterlijk in elke scène en is heel relaxed voor de camera. Achter de camera ook trouwens, want hij vond het geweldig om met cameraman Frank van den Eeden mee te kijken. Welke lenzen gebruik je voor dat shot, wilde hij dan weten. Of hoe creëer je een bepaald effect met de belichting? Soms moest ik hem letterlijk achter de camera wegslepen, haha."

Jeugdfilm
Cobain draait om de beleving van een vijftienjarige en belandde daardoor in het Generation-programma van de Berlinale, waarin films gericht op de jeugd zijn opgenomen. "Eerst dacht ik: klopt dat wel? Is het echt een jeugdfilm? Maar toen ik zag wat voor energie er los kwam tijdens de vertoningen in Berlijn, heeft me dat de ogen wel geopend. Twaalfhonderd tieners die helemaal meeleefden. Bas kwam na afloop het podium op en die hele zaal voelde zich zo verwant met hem. Alsof ze werkelijk samen met Bas op straat hadden geleefd en door die ervaring sterker waren geworden." Lachend: "Dat is ook zoiets, hè. Dat ik op m'n oude dag een film over de kracht van de jeugd maak. Het is in ieder geval een project dat me met nieuwe ogen heeft laten kijken."


top
Artikelen
Go Short: When I Say Vagina... Waarom niet gewoon kut zeggen?
Tien jaar Go Short Deur naar de internationale filmwereld
Xtended: nieuw VR-programma in EYE Draaiduizelig door de vierde wand heen, en dan door de andere vijf
Xtended in Eye: My Name is Peter Stillman Verdwalen in het labyrint van Paul Auster
Stop de Spoilerfobie Een goede film kun je niet verpesten
Mei '68: De mythe en de films Waar is de revolutie gebleven?

Interviews
Robert Schwentke over Der Hauptmann 'We hebben niet meer de mentaliteit om de barbaren te verslaan'
Kaouther Ben Hania over Beauty and the Dogs 'Voor mij is Meriem Ben Mohamed een held'
Mahamat-Saleh Haroun over Une saison en France 'Vluchtelingen zijn geen stroom maar individuen'
Nanouk Leopold over Cobain Een jonge gids door de onderwereld van Rotterdam
Digna Sinke over Bewaren — of hoe te leven 'Wat leuk dat je dat vloerkleed nog hebt'
Chloë Zhao over The Rider Paarden, mensen en verhalen temmen in Pine Ridge
Samuel Maoz over Foxtrot 'Een bijbel inruilen voor een Playboy lijkt me gezond'
Marleen Jonkman over La Holandesa 'Dit mag je best een droomdebuut noemen'
Susanna Nicchiarelli over Nico, 1988 Nico: kunstenaar, overlever, doorrookt en Duits
Yan Ting Yuen en Robert Kosters over De achtste dag Crises uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst
Liu Jian over Have a Nice Day 'Het lijkt of mensen keuzes hebben, maar dat is niet zo'

Rubrieken
Thuiskijken
Boeken: 200 jaar Frankenstein Het monster leeft voort
Actie!
Humans of Film Amsterdam
Redactioneel
Het nieuwe kijken: Alles in Ordnung
Filmsterren
Kort
The Thinking Machine 17 Opmerkingen over het vormen van de abstracte verzamelingenleer


Recensies
The 15:17 to Paris Even een terreuraanslag verijdelen
Au revoir là-haut Kuifje en de Eerste Wereldoorlog
The Bastard Eén doorlopende Vatersuche
Beauty and the Dogs Een verkrachting in Tunesië
Bewaren — of hoe te leven Armbandje van kippenbotjes
Cobain Het is wel mijn moeder
Djam Alleen muziek mag over grenzen gaan
Foxtrot Als je zoon sterft, vooral veel water drinken
Der Hauptmann Als monsters langs de Duitse dorpen
Have a Nice Day Gangsters, aasgieren en schildpad-viagra
Het is gezien In de orkaan van volkswoede
Hobbyhorse Revolution Meisjes in galop
La Holandesa Stoerheid en broosheid in Chili
Lady Bird Verdriet duurt een liefdesliedje lang
Nico, 1988 Weg is eindelijk de mythe van de mannequin
Het oneindige zoeken In de ban van patronen
A Quiet Place Zenuwslopende stilte want de monsters horen alles
Ready Player One Spielberg zet zijn speeltje in de etalage
The Rider Een man een man, een paard een paard
Une saison en France De kille lichtstad
So Help Me God Galgenhumor in de rechtbank
Zama Apocalypse toen