Rester vertical
Raw
Get Out
Quality Time
The Other Side of Hope
Tobias Nölle over Aloys

'Ik wil toegang tot het brein van mijn personages'

In zijn speelfilmdebuut Aloys duikt Tobias Nölle in het hoofd van de teruggetrokken privédetective Aloys, die door de mysterieuze Vera achter zijn camera vandaan wordt gelokt. 'We brengen als mens veel meer tijd door in onze gedachten dan in de echte wereld.'

Door Joost Broeren-Huitenga

Vorige week was de Zwitserse regisseur Tobias Nölle te gast op het Imagine Film Festival, het festival voor genrefilms in Amsterdam, voor de Nederlandse première van zijn film Aloys. Hij was er inmiddels aan gewend, zei hij, maar de eerste keer dat de film geselecteerd werd voor een fantastic film festival, verbaasde het hem. "Ik had nooit over de film nagedacht als een genrefilm. Het is een eerbetoon aan de menselijke fantasie, maar het is geen fantasy: voor mij was het heel belangrijk dat alles wat in de film gebeurt echt mogelijk is. Er is geen raadselachtige machine; wat mijn personages doen, hun 'telefoonwandelingen', dat kan iedereen, omdat het enige wat je ervoor nodig hebt de menselijke fantasie is — en een telefoon."
Even een stap terug: telefoonwandelingen? Een mooi vondst van Nölle: wandelingen door de eigen fantastie, gevoed door telefoongesprekken. Het is hoe Nölle's titelfiguur, de teruggetrokken privédetective Aloys, na de dood van zijn vader zijn eenzaamheid overwint. Over de telefoon weet de mysterieuze Vera zijn fantasie aan het werk te zetten. "Ik woonde een tijd lang in New York, en toen belde ik heel veel met mijn familie en vrienden in Zwitserland. Ik ben voor mijn films altijd op zoek ben naar een manier om in het hoofd van mijn personages te komen, om poorten naar hun brein te vinden. Daar is de telefoon perfect voor: ik heb geen ingewikkelde science fiction-apparatuur nodig, het kan gewoon zoals ik het als kind al deed — als ik over de telefoon een stem hoor, beeld ik me het gezicht dat erbij hoort in."

Geen traktaat
Dat voor die telefoonwandelingen nadrukkelijk geen smartphones maar ouderwetse analoge telefoons worden gebruikt, maakt dat Aloys is te zien als commentaar op onze door sociale media asociaal gemaakte levens. "Maar ik heb de film niet bedacht als sociaal commentaar", benadrukt Nölle. "Ik was simpelweg geïntrigeerd door het van twee mensen die een diepe band krijgen zonder elkaar ooit te ontmoeten. Pas tijdens het schrijven realiseerde ik me dat dat is wat er tegenwoordig constant gebeurt: we communiceren alleen nog maar via onze telefoons, dus we ontmoeten elkaar niet meer. Dat is een element in de film, maar ik was er niet mee bezig om een of ander traktaat over sociale media te maken."
Op eenzelfde manier wijst Nölle mijn theorieën van de hand over de maatschappelijke relevantie van het feit dat Vera zich in eerste instantie voordoet als zwarte vrouw, terwijl ze dat niet is. "Het is grappig, je bent niet de eerste die het me vraagt, maar het gebeurde tot nu toe alleen in Nederland! Maar ook daar zit geen expliciet politiek commentaar in verpakt, wat mij betreft. Misschien komt het omdat ik lange tijd in New York heb gewoond, in Chinatown en in The Bronx. Toen ik terug kwam in Zwitserland miste ik de diversiteit die daar zo normaal was."
Zijn commentaar op zijn thuisland is voor Nölle wél een bewust aangelegde laag; niet voor niets draagt zijn hoofdpersoon een ouderwetse Zwitserse naam. "Het isolement van de hoofdpersoon is een symbool voor hoe geïsoleerd Zwitserland als land is. De Zwitsers hebben een enorme angst voor de buitenwereld, en op dezelfde manier trekt Aloys muren op om zichzelf te beschermen van indringers."

Geen vliegende olifanten
De fantasiebeelden in de film gaan een stuk verder dan het simpelweg je een gezicht inbeelden waar het idee voor Nölle begon. Maar een van de meest eigenzinnige keuzes die Nölle voor Aloys maakte, is dat de fantasieën van zijn hoofdpersoon verrassend alledaags ogen. De surreële terzijdes waar zijn film vol mee zit, spelen zich voornamelijk in de realiteit af. "We wilden Aloys' fantasieruimte juist heel realistisch maken. Een surreële droomwereld zou niet bij het personage passen. Aloys is niet iemand die vliegende olifanten fantaseert; hij blijft dicht bij wat hij in het echt heeft gezien."
Het onnatuurlijke gevoel dat Aloys' fantasieën desondanks bij vlagen oproept, wordt opgeroepen door het geluidsontwerp. "Daarmee maakten we ze hyperrealistisch. Wanneer je droomt of fantaseert ben je enorm gefocust. In de realiteit is er overal geluid, maar in een fantasie kun je middenin een bos staan en maar één ding horen: het zoemen van een vlieg, je voetstappen, een waterdruppel."
Die grote aandacht voor, en het subjectieve gebruik van, de geluidsband zette Nölle ook al in voor zijn prijswinnende korte film René (2008, gratis online te zien). Zo hebben die eerste kortfilm en dit speelfilmdebuut meer sterke overeenkomsten: van thema's als isolatie en eenzaamheid en tot visuele details als een gele regenjas tot een hoofdpersoon die in zijn eigen fantasiewereld leeft. "Dat realiseerde ik me pas tijdens het schrijven van Aloys", lacht Nölle. "Maar ik ben er niet voor weggelopen. Ik ben geïnteresseerd in hoe we als mens kunnen reizen in ons eigen hoofd. We brengen als mens veel meer tijd door in onze gedachten dan in de echte wereld. Het universum in ons brein is vele malen groter dan de fysieke ruimte waar we in leven, en dat interesseert met eindeloos. Ik zoek constant naar manieren om die innerlijke ruimte in cinema te vatten."


top
laatste nummer

Artikelen

april 2017
Nieuwe films over WOII Van propaganda naar getuigenis
Imagine Film Festival Mode draagt de dood al in zich

Interviews

april 2017
Julia Ducournau over Raw 'Fucking kannibaal!'
Alain Guiraudie over Rester vertical 'De grenzen van onze seksuele identiteit zullen vervagen'
Ben Wheatley over Free Fire 'De pistolen moesten bij de personages passen'
Daan Bakker over Quality Time 'Ga je mee, of blijf je je verzetten?'
Marco De Stefanis over Waiting for Giraffes 'Zelfs het broodje humus is politiek'
Interview Lauge Nielsen, scheidend Pathé-directeur 'Mensen komen voor de inhoud'
Ties Schenk over Monk 'Die extremen zitten in mijzelf'
Tobias Nölle over Aloys 'Ik wil toegang tot het brein van mijn personages'

Rubrieken

april 2017
Actie!
Kort
Redactioneel
Het Nieuwe Kijken Het lot van de moderne spion
Op ooghoogte: Albanië
Filmsterren
Thuiskijken
Andy at the movies
Boeken
The Thinking Machine 6 Pieces of Spaces



laatste nummer

Recensies

april 2017
20th Century Women Iemand laten opgroeien
Aloys Geloof in je onzichtbaarheid
Bram Fischer Water is sterker dan steen
Chez nous (Lucas Belvaux over) Blauwdruk voor sluiks fascisme
Free Fire Schietpartij van anderhalf uur
Get Out 'Waar het natuurlijk echt om draait is slavernij'
Ghost in the shell De gemodificeerde mensheid
Glory Eerlijk duurt niet lang
The Islands and the Whales Pamela Anderson op de Faeröer eilanden
Lady Macbeth (William Oldroyd over) Hoepelrok als vogelkooi
The Lost City of Z Waar is de tropenkolder?
Monk Prettig gestoord
Orpheline (Arnaud des Pallières en Christelle Berthevas over) 'Waarom kon ik niet Tarzan of Superman zijn?'
Oscuro animal Beest op de loer
The Other Side of Hope Aki Kaurismäki's verschoppelingen
Passage — A Boat Movie Rivieren volgend door oneindig laagland
Quality Time Dolende dertigers
Raw Kannibalisme en coming-of-age
Rester vertical Zelfbevrijdiging
Voir du pays Gespleten eiland
Waiting for Giraffes Niet de zee maar het aquarium