Rester vertical
Raw
Get Out
Quality Time
The Other Side of Hope
Teun Stokkel en Ties Schenk op de set van Monk Ties Schenk over Monk

'Die extremen zitten in mijzelf'

Monk, de eerste bioscoopfilm van Ties Schenk, is een tragikomische roadmovie waarin een disfunctionele familie wanhopig probeert de greep op het leven terug te krijgen. "De manier waarop de personages met elkaar omgaan vond ik zo herkenbaar en zo schrijnend grappig."

Door Leo Bankersen

De titelfiguur van Ties Schenks Monk is de dertienjarige Monk, een gevoelige en intelligente jongen met een groot voorstellingsvermogen, wat onder meer tot gevolg heeft dat hij aan allerlei enge ziektes meent te lijden. Met dezelfde serieuze bezorgdheid observeert hij zijn ouders en zijn hevig puberende zus Joni, en doet hij zijn best iedereen weer bij elkaar te krijgen.
Regisseur Ties Schenk (Docklands, Hoe overleef ik?, Zwarte Tulp) stuitte eigenlijk bij toeval op het script, zo vertelt ze aan de telefoon, maar daarna was ze ook niet meer te stuiten. "Toen ik in 2012 voor de VPRO een programma aan het maken was over het Nederlands Film Festival kwam ik bij Het Schrijfpaleis, waar scènes uit de eerste scriptversie van Monk werden gelezen. Ik dacht meteen: 'Dit wil ik verfilmen.' Ik ben naar beneden gerend, heb het script gevraagd en ben direct bij producent Marleen Slot langsgegaan en ontmoette daar ook de schrijfster Roosmarijn Roos de Carvalho. Na een soort mondelinge auditie werd ik uit nog een aantal gegadigden gekozen."

Waarom wist je direct dat je dit wilde? "Het was de toon. De manier waarop de personages met elkaar omgaan vond ik zo herkenbaar en zo schrijnend grappig. Bijvoorbeeld de verhouding tussen broer en zus, wat het hart van de film is. De manier waarop zij tegen elkaar praten, heel bijdehand, aanvallend en wijsneuzerig, met een goeie komische timing. En daaronder al die zware problemen. Dat vond ik heel aangrijpend."
"Ik vond ook het kunstenaarschap van vader Fabian interessant. Dat gaat over een creatieve, kwetsbare geest en over hoe kunst niet altijd economisch belang heeft maar er wel is voor het ervaren van schoonheid en troost."

Voor mij is die depressieve vader, die zich met zijn kunstwerk in een soort bezemkast heeft opgesloten, de meest ongrijpbare figuur in de film. "Daar heb ik in de montage wel mee geworsteld. Met de balans tussen het tastbare en ongrijpbare. Ik had ook scènes gedraaid waarin de psychiater bij hem in de kast komt en hem vertelt wat de bijwerkingen zijn van de pillen die hij kan nemen, en waarin Fabian zegt dat hij zijn creativiteit niet wil verliezen. Maar zijn personage en zijn probleem werden daar veel vlakker van. Ik heb gekozen voor poëtischer oplossingen, zoals de scène waarin Fabian de inkt van zijn handen wast, of wanneer hij een portret van zijn zoon tekent waarmee hij laat blijken: 'Ik ga weer proberen er voor je te zijn.'"
"Van mensen uit mijn omgeving weet ik dat zo'n licht psychotische staat ook een bepaalde aantrekkelijkheid heeft. Een vriend van mij voelt zich dan alsof hij een soort Jezus is. Dat heb ik geprobeerd invoelbaar te maken."
"Als Fabian bezig is met al die stokjes waar hij die kunstobjecten van maakt, of wanneer hij de auto volhangt met briefjes heeft hij het idee dat hij een handreiking doet. Het gezin ervaart juist het omgekeerde. Maar als die briefjes uit de auto waaien beleef je dat hopelijk toch ook als een moment van schoonheid. Dan zit Fabian te lachen in de auto. Dat is het moment waarom het gaat, het moment waarop mens en verbeelding samen komen."
"Een moment later houdt de politie ze aan en zegt: 'U gooit allemaal troep op de weg.' Kunst wordt niet altijd gewaardeerd of gezien. Kunst zit niet in sjieke dingen, maar ook gewoon in wc-papier op een snelweg."
Schenk, nu zelf lachend: "Ja, ik leg de lat misschien wel hoog, dat ik dat allemaal wil laten zien."

De verhouding tussen broer en zus is het hart van de film. Ken je de puberwereld goed? "Ja, die ken ik heel goed. Ik heb zelf een samengesteld gezin met kinderen van 2 tot 25, en mijn vriendinnen hebben eerder kinderen gekregen dan ik. Ik heb veel kinderen in alle leeftijden om me heen."

Monk en Joni, dat zijn een paar stevige jeugdrollen die hoge eisen aan de acteurs stellen. "De uitdaging bij Joni was dat het iemand moest zijn die niet alleen maar een vreselijke puber was, maar ook iemand om wie je moest kunnen lachen. Ik wilde een meid die aan de ene kant bezig is met haar uiterlijk en met jongens, maar die het eigenlijk ook niet echt interesseert. Met Olivia Lonsdale (Prins) heb ik ontzettend geluk gehad. Zij was zo zonder gêne, dat had die rol echt nodig."
"Teun Stokkel (Kidnep) is echt een kind uit duizenden, zo scherp, zo'n goeie timing. Ik merkte dat ik gewoon dertig kilo lichter was toen ik wegfietste na zijn auditie."

Het is nogal een rare en ingewikkelde situatie waar Monk mee te maken heeft. Kon Teun zich daarin gemakkelijk inleven? "Ja, hij komt zelf uit een gezin met een grote zus en een autistische broer, en ik denk dat hij thuis ook een bindmiddel is. In de film is hij een kind dat ook voor zijn ouders zorgt. Hij heeft iets heel verbindends."

De film zit vol onverwachte contrasten. Soms is het heel excentriek, dan weer vol realistische, vaak pijnlijke emoties. Soms dromerig, dan weer wrang. Was het moeilijk om dat te combineren? "Eh, nee, want ik hoor vaak van mensen om mij heen dat die extremen ook in mijzelf zitten. Voor mij is het logisch, dat anekdotische, en dat het dan plotseling weer heel anders is. Dat komt geloof ik uit mijzelf. Soms heel zacht en verbindend, dan weer heel stoer en met harde grappen. Van het ene uiterste in het andere. Roos [de scenarioschrijver, LB] en ik hebben daarin wel overeenkomsten. We zijn allebei gevoelig, maar kunnen ook iets hard van ons weg-grappen. Daarom heeft ze misschien wel voor mij als regisseur gekozen."

De ontmaagding in de film was beslist de meest ontnuchterende die ik ooit heb gezien. Gaat dat zo? "Ja, ik heb echt gehoord dat het vaak zo gaat. De jeugd is zo bezig met seks dat het een soort transactie wordt. Het moet even gebeuren, en dan verder maar weer. Het is voor Joni een soort optelsom van verkeerde keuzes. De verkeerde jongen, de verkeerde plek, de verkeerde soort romantiek. Dan krijg je dit."

Zegt de manier waarop het gezin uit elkaar dreigt te vallen ook iets over wat je tegenwoordig om je heen ziet? "We leven in een totaal individualistische wereld, we dreigen een soort eilandjes te worden die elkaar alleen maar af en toe aanstoten. Daarom breek ik de slotscène ook snel af en laat ze niet hand in hand de heuvel op lopen, omdat ik ervan overtuigd ben dat ze nog steeds heel kwetsbaar zijn. Ze hebben elkaar en zichzelf dan wel wat meer gevonden, maar de lijn is dun. Voor je het weet verdwijn je weer in je eigen wereld, zonder de ander om hulp te vragen en daarmee jezelf ook sterker te maken."

Is het toch een optimistisch einde? "Meer een realistisch einde."

Wat betekent de film nu voor jou? "Het is een film die mij heel veel heeft geleerd, ook over mezelf, over de keuzes die ik maak, over hoe ik omga met mijn gezin en met de mensen om mij heen."
"Ik heb al veel gemaakt maar deze film heeft alles op scherp gezet. Wie ben ik, hoe pak ik dingen aan, hoe ga ik om met de mensen om mij heen, hoeveel plaats mag mijn werk innemen in mijn leven. Want een film maken neemt je leven gewoon over. Voor sommigen in mijn omgeving te veel."
"Daar moet een rem op. Toen ik twee jaar geleden hoogzwanger een interview gaf zei ik: 'Ik ben grenzenloos.' Vier dagen nadat ik was bevallen begon ik weer te werken. Dat vond ik toen nog heel leuk. Nu zie ik dat het ongezond is. Ik moet echt een balans vinden tussen mijn werk en de rest van mijn leven."


top
laatste nummer

Artikelen

april 2017
Nieuwe films over WOII Van propaganda naar getuigenis
Imagine Film Festival Mode draagt de dood al in zich

Interviews

april 2017
Julia Ducournau over Raw 'Fucking kannibaal!'
Alain Guiraudie over Rester vertical 'De grenzen van onze seksuele identiteit zullen vervagen'
Ben Wheatley over Free Fire 'De pistolen moesten bij de personages passen'
Daan Bakker over Quality Time 'Ga je mee, of blijf je je verzetten?'
Marco De Stefanis over Waiting for Giraffes 'Zelfs het broodje humus is politiek'
Interview Lauge Nielsen, scheidend Pathé-directeur 'Mensen komen voor de inhoud'
Ties Schenk over Monk 'Die extremen zitten in mijzelf'
Tobias Nölle over Aloys 'Ik wil toegang tot het brein van mijn personages'

Rubrieken

april 2017
Actie!
Kort
Redactioneel
Het Nieuwe Kijken Het lot van de moderne spion
Op ooghoogte: Albanië
Filmsterren
Thuiskijken
Andy at the movies
Boeken
The Thinking Machine 6 Pieces of Spaces



laatste nummer

Recensies

april 2017
20th Century Women Iemand laten opgroeien
Aloys Geloof in je onzichtbaarheid
Bram Fischer Water is sterker dan steen
Chez nous (Lucas Belvaux over) Blauwdruk voor sluiks fascisme
Free Fire Schietpartij van anderhalf uur
Get Out 'Waar het natuurlijk echt om draait is slavernij'
Ghost in the shell De gemodificeerde mensheid
Glory Eerlijk duurt niet lang
The Islands and the Whales Pamela Anderson op de Faeröer eilanden
Lady Macbeth (William Oldroyd over) Hoepelrok als vogelkooi
The Lost City of Z Waar is de tropenkolder?
Monk Prettig gestoord
Orpheline (Arnaud des Pallières en Christelle Berthevas over) 'Waarom kon ik niet Tarzan of Superman zijn?'
Oscuro animal Beest op de loer
The Other Side of Hope Aki Kaurismäki's verschoppelingen
Passage — A Boat Movie Rivieren volgend door oneindig laagland
Quality Time Dolende dertigers
Raw Kannibalisme en coming-of-age
Rester vertical Zelfbevrijdiging
Voir du pays Gespleten eiland
Waiting for Giraffes Niet de zee maar het aquarium