I Am Not Your Negro
In the Crosswind
Little Men
Austerlitz
Auf einmal
Ben Wheatley over Free Fire

'De pistolen moesten bij de personages passen'

Ben Wheatley vertelt hoe Free Fire schatplichtig is aan actiefilms uit de jaren zeventig en tachtig en praat over de samenwerking met zijn film- en levenspartner Amy Jump. 'Ik wilde een actiefilm maken die persoonlijk aanvoelt.'

Door Omar Larabi

Ben Wheatley betreedt de avond voor dit interview het podium van de Rotterdamse Stadsschouwburg om tijdens het International Film Festival Rotterdam Free Fire te introduceren. Dat doet hij kort maar krachtig: "It's dark, loud and it has lots of swearing." Vervolgens is het publiek getuige van een negentig minuten durende schietpartij in een pakhuis in Boston, het gevolg van een mislukte wapendeal. Het verhaal doet in eerste instantie denken aan Tarantino's Reservoir Dogs (1992) maar Wheatley en film- en levenspartner Amy Jump weten snel de combinatie van humor en geweld te vinden die zo kenmerkend is voor hun oeuvre.
Wheatley vertelt een dag later in het Marriott Hotel in Rotterdam over zijn interpretatie van de actiefilm: "Ik wilde een actiefilm maken die persoonlijker aanvoelt; een kleinschaliger project met meer aandacht voor de ontwikkeling van personages. Met een verhaal waarin de inzet begrijpelijk is voor de kijker." De Brit blikt weemoedig terug op de jaren zeventig en tachtig: "Wat gebeurt er aan het einde van Robocop (1987)? Vier boeven en Robocop vechten het uit in een gieterij. Dat staat haaks op moderne cinema waarin ruimteschepen neerstorten op planeten en mensen wegrennen van tsunami's en explosies. Free Fire gaat terug naar de films van John Carpenter. Er zit een actiescène in Assault on Precinct 13 (1976) waarin vier personages dekking zoeken onder een tafel terwijl ramen worden kapotgeschoten. Dat vind ik spannend. Zulke humor is terug te leiden naar de cartoons van Warner Brothers uit de jaren zeventig en The Evil Dead (1981). Dat was voor ons het uitgangspunt. En ik wilde sowieso een Amerikaanse film maken. Daar kwamen we terecht via verhalen over het smokkelen van wapens van de Verenigde Staten naar Noord-Ierland." Zo kwam Wheatley tijdens het schrijfproces in een pakhuis in Boston terecht, ergens tegen het einde van de jaren zeventig.

Dirty Harry
Het pakhuis dat dienst doet als set ligt in werkelijkheid vlakbij zijn woonplaats Brighton in Engeland want "een pakhuis is een pakhuis". Die nabijheid maakte het werk ook comfortabel. Wheatley lacht: "Absoluut! En dat is belangrijk." Maar de locatie had ook te maken met Britse belastingvoordelen, en misschien kon hij ook dankzij zijn groeiende reputatie wel zo dicht bij huis filmen want "de toegang tot grote namen is een stuk makkelijker geworden sinds High-Rise (2015)." Die samenwerking met acteurs als Tom Hiddlestone en Sienna Miller verschafte Wheatley meer krediet in de filmwereld.
In Free Fire werkte Wheatley voor het eerst samen met Oscarwinnares Brie Larson maar ook oudgediende Michael Smiley kreeg een rol. Hij licht toe: "Dan krijg je een lijst met namen: als je die acteur kan krijgen dan ontvang je zoveel geld. Etc. Hoewel dat voor het acteerniveau weinig uitmaakt. Filmacteurs zijn goed of slecht en op dit niveau is iedereen erg goed." Zijn ietwat afwijkende werkwijze draagt desgevraagd bij aan de goede sfeer op de set. "We werken relaxed, ongedwongen en supersnel. Bij ons zitten acteurs niet een halve dag in hun trailer. Je kan de opnames van Free Fire beter vergelijken met theater: acteurs blijven gedurende de opnames in character." Zo voelt de cast zich meer senang, zegt Wheatley: "Dan zijn ze niet de hele dag aan het bellen met hun manager, of hun familie aan het missen."
Terwijl Wheatley op de set regisseert, herschrijft zijn partner Amy Jump elke dag het scenario. Het duo had in postproductie de mogelijkheid om nog allerlei dialoog toe te voegen aan de film. "Daarmee brengen we diepte aan en vullen we gaten in." Zo hoor je buiten beeld voortdurend allerlei grappen. Jump schreef achteraf een extra script van twintig pagina's, exemplarisch voor het perfectionisme van het echtpaar. Maar er was ook veel aandacht voor het sound design en zelfs voor de wapens: "Ik wilde dat de pistolen en geweren pasten bij het personage. Denk bijvoorbeeld aan Dirty Harry, hoe zijn pistool werd gebruikt; hoe pistolen in die tijd bijna zelf een personage waren."

Monsters
Zo was Wheatley tijdens het maken van Free Fire voortdurend bezig met de historische context, met een bijna dwangmatig oog voor detail. Of zijn film evenwel verwijst naar de huidige roerige tijden — Kill List (2011) ging bijvoorbeeld over de Irakoorlog — blijft onduidelijk: "Daar probeer ik niet al te veel over te praten. Het zit er allemaal in, als je het wilt vinden. Dit gebeurt er als mensen de wapens oppakken en elkaar willen bestrijden. Maar meer zeg ik er niet over want ik wil het voor de kijker niet verpesten."
Hoe dan ook heeft een verhaal dat zich afspeelt in de jaren zeventig een groot dramatisch voordeel: "In onze tijd bel je met je mobiel direct de hulpdiensten als je wordt neergeschoten. Als ik deze film in het heden had gesitueerd dan waren de personages de eerste twintig minuten bezig met het vinden van bereik." Wheatley vertelt hoe film in dat opzicht — de verbeelding van hedendaagse communicatie — achterloopt op televisie: "Amy en ik kijken naar de televisieserie Donovan waarin voortdurend sms'jes worden verstuurd. Het is interessant hoe het hoofdpersonage vergroeit met zijn telefoon." Wheatley wil dit gebruik van hedendaagse communicatiemiddelen vertalen naar het grote scherm.  "In volgende projecten willen we daar een passende beeldtaal voor vinden. Maar onze eerstvolgende film is een science fiction over vrouwen die op monsters schieten."


top
Artikelen
Nieuwe films over WOII Van propaganda naar getuigenis
Imagine Film Festival Mode draagt de dood al in zich

Interviews
Julia Ducournau over Raw 'Fucking kannibaal!'
Alain Guiraudie over Rester vertical 'De grenzen van onze seksuele identiteit zullen vervagen'
Ben Wheatley over Free Fire 'De pistolen moesten bij de personages passen'
Daan Bakker over Quality Time 'Ga je mee, of blijf je je verzetten?'
Marco De Stefanis over Waiting for Giraffes 'Zelfs het broodje humus is politiek'
Interview Lauge Nielsen, scheidend Pathé-directeur 'Mensen komen voor de inhoud'
Ties Schenk over Monk 'Die extremen zitten in mijzelf'
Tobias Nölle over Aloys 'Ik wil toegang tot het brein van mijn personages'

Rubrieken
Actie!
Kort
Redactioneel
Het Nieuwe Kijken Het lot van de moderne spion
Op ooghoogte: Albanië
Filmsterren
Thuiskijken
Andy at the movies
Boeken
The Thinking Machine 6 Pieces of Spaces


Recensies
20th Century Women Iemand laten opgroeien
Aloys Geloof in je onzichtbaarheid
Bram Fischer Water is sterker dan steen
Chez nous (Lucas Belvaux over) Blauwdruk voor sluiks fascisme
Free Fire Schietpartij van anderhalf uur
Get Out 'Waar het natuurlijk echt om draait is slavernij'
Ghost in the shell De gemodificeerde mensheid
Glory Eerlijk duurt niet lang
The Islands and the Whales Pamela Anderson op de Faeröer eilanden
Lady Macbeth (William Oldroyd over) Hoepelrok als vogelkooi
The Lost City of Z Waar is de tropenkolder?
Monk Prettig gestoord
Orpheline (Arnaud des Pallières en Christelle Berthevas over) 'Waarom kon ik niet Tarzan of Superman zijn?'
Oscuro animal Beest op de loer
The Other Side of Hope Aki Kaurismäki's verschoppelingen
Passage — A Boat Movie Rivieren volgend door oneindig laagland
Quality Time Dolende dertigers
Raw Kannibalisme en coming-of-age
Rester vertical Zelfbevrijdiging
Voir du pays Gespleten eiland
Waiting for Giraffes Niet de zee maar het aquarium

archief

2017



april 2017
maart 2017
februari 2017
januari 2017