The Killing of a Sacred Deer
Visages villages
Happy End
A Ghost Story
Battle of the Sexes
Op ooghoogte: Albanië

Mark Cousins (The Story of Film, Atomic, Stockholm My Love) schrijft voor de Filmkrant over film- en beeldassociaties. Deze maand over gecondomiseerde geschiedenis.

Dit is een still uit een wonderschone film uit 1972 — Tomka en zijn vrienden — over een groepje kinderen dat tijdens de Tweede Wereldoorlog de pogingen saboteren van de Nazi's die hun stad proberen over te nemen. Als de film in Frankrijk was gemaakt, dan was het een klassieker geworden, maar hij werd gefilmd in Albanië, een land waarvan de cinema weinig gezien wordt.
Ik breng hem hier onder  de aandacht, omdat films als Tomka en zijn vrienden de afgelopen weken onderwerp van grote controverses zijn geweest. Het Institute for Communist Crimes, een Albanese organisatie belast met onderzoek naar de misdaden die in het land uit naam van het communistische regime zijn begaan, heeft geopperd dat films die tijdens het bewind van dictator Enver Hoxa zijn gemaakt niet meer op televisie zouden mogen worden vertoond omdat ze nostalgische gevoelens voor het communisme zouden aanwakkeren.
Veel academici, wetenschappers en archivarissen maken zich hier zorgen over, en ik begrijp heel goed waarom. Ik ben het ermee eens dat bepaalde films, zoals de virulente antisemitische Duitse films uit het Nazitijdperk, en Amerikaanse films waarin witte acteurs geschminkte zwarten spelen, alleen met een zorgvuldige historische context vertoond zouden moeten worden: Nazi-films zitten vaak vol met haatzaaierij en blackface is beledigend en racistisch. Maar veel van de films die in communistisch Albanië zijn gemaakt, zijn geen uitingen van haatzaaierij. Ja, ze laten wrede werkgevers zien, en zijn vaak schril ideologisch, maar ze bevatten ook positieve portretten van arbeiders, uitingen van sociale solidariteit en dapper feminisme, waarden die velen van ons ook vandaag de dag nog koesteren. En, misschien nog wel belangrijker voor filmliefhebbers, ze zijn soms inventief en vernieuwend. Xanfise Keko, de regisseur van Tomka, hoort tot de auteurs die de filmgeschiedenis hebben geschreven.
Deze films verbieden zou net zoiets zijn als de filmgeschiedenis beroven van de fascinerende herinneringen van die tijd. Een schrijver verwees naar de controverse als de "condomisering van de geschiedenis". Voor iemand die nog nooit in Albanië is geweest, kan dit allemaal overkomen als een storm in een glas water, maar het gaat over iets groters. De misdaden van het Hoxha-tijdperk werden gepleegd door de potentaten van de staat en niet door filmmakers. Filmliefhebbers moeten pal staan voor de Albanese filmcultuur en de archivarissen die haar willen behoeden.

Mark Cousins | @markcousinsfilm


top
Artikelen
Nieuwe films over WOII Van propaganda naar getuigenis
Imagine Film Festival Mode draagt de dood al in zich

Interviews
Julia Ducournau over Raw 'Fucking kannibaal!'
Alain Guiraudie over Rester vertical 'De grenzen van onze seksuele identiteit zullen vervagen'
Ben Wheatley over Free Fire 'De pistolen moesten bij de personages passen'
Daan Bakker over Quality Time 'Ga je mee, of blijf je je verzetten?'
Marco De Stefanis over Waiting for Giraffes 'Zelfs het broodje humus is politiek'
Interview Lauge Nielsen, scheidend Pathé-directeur 'Mensen komen voor de inhoud'
Ties Schenk over Monk 'Die extremen zitten in mijzelf'
Tobias Nölle over Aloys 'Ik wil toegang tot het brein van mijn personages'

Rubrieken
Actie!
Kort
Redactioneel
Het Nieuwe Kijken Het lot van de moderne spion
Op ooghoogte: Albanië
Filmsterren
Thuiskijken
Andy at the movies
Boeken
The Thinking Machine 6 Pieces of Spaces


Recensies
20th Century Women Iemand laten opgroeien
Aloys Geloof in je onzichtbaarheid
Bram Fischer Water is sterker dan steen
Chez nous (Lucas Belvaux over) Blauwdruk voor sluiks fascisme
Free Fire Schietpartij van anderhalf uur
Get Out 'Waar het natuurlijk echt om draait is slavernij'
Ghost in the shell (Rupert Sanders) De gemodificeerde mensheid
Glory Eerlijk duurt niet lang
The Islands and the Whales Pamela Anderson op de Faeröer eilanden
Lady Macbeth (William Oldroyd over) Hoepelrok als vogelkooi
The Lost City of Z Waar is de tropenkolder?
Monk Prettig gestoord
Oscuro animal Beest op de loer
The Other Side of Hope Aki Kaurismäki's verschoppelingen
Passage — A Boat Movie Rivieren volgend door oneindig laagland
Quality Time Dolende dertigers
Raw Kannibalisme en coming-of-age
Rester vertical Zelfbevrijdiging
Voir du pays Gespleten eiland
Waiting for Giraffes Niet de zee maar het aquarium