La mort de Louis XIV
Nocturama (Previously Unreleased)
Certain Women (Previously Unreleased)
L'amant double
Dunkirk
Terry Gilliam (foto Angelique van Woerkom) Terry Gilliam

Shockerende onschuld

Terry Gilliam kan het nog. Een film maken zonder noemenswaardige problemen. The man who killed Don Quixote ontplofte in zijn gezicht door ziekte van de hoofdrolspeler en hagelbuien in de woestijn. Ook The Brothers Grimm dreigde te ontsporen. Door ruzie over een neusprothese en de montage lag de productie maanden stil. Tijd die Terry Gilliam gebruikte voor het maken van een nieuwe film: Tideland.

U heeft een bijnaam, Captain Chaos.
Phil Patterson, mijn 'first assistant' bij Don Quixote noemde me zo. En daar kom ik niet meer vanaf. Maar ik ben lang niet zo interessant als Captain Chaos.

U kunt er om lachen. Is het een Geuzennaam?
Nee, dat niet. Dat zou betekenen dat ik chaotisch ben, dat ik niet weet waar ik mee bezig ben. En dat klopt niet. Alles wat ik doe wordt nauwkeurig gepland. Ik hou er wel van om op het laatste moment tijdens het draaien nog wat te veranderen. Ik wil de dingen een beetje interessant houden, ook voor mezelf. Anders wordt alles zo mechanisch.

Dat heeft u nodig?
Voor mij werkt het. 'First assistants' en producenten hebben daar een hekel aan. Die hebben liever dat alles strak georganiseerd is, als een militaire operatie. Maar ik heb vaak al zo lang nagedacht over de scènes. Tijdens het schrijven, bij de voorbereidingen. Dan begin ik een beetje verveeld te raken. Ik moet mezelf scherp houden. Maar het is niet zo dat ik er op het laatste moment van alles bij verzin. Het is meer spelen binnen de marges van het script.

Misschien heb ik het fout, maar ik had het gevoel alsof bij deze film alles soepel verlopen is.
Klopt. Dat was zo heerlijk na al die problemen met Grimm. We hadden een klein budget en een klein groepje acteurs. Dat maakt alles een stuk overzichtelijker.

Denkt u dat het aan de film af te zien is, dat alles zonder problemen is verlopen? Tideland heeft namelijk iets lichtvoetigs, iets zwevends.
Dat komt door de aard van het verhaal. Het is de fantasie van een kind. Het grote verschil is dat er in deze film heel weinig effecten zitten. Als je die wel gebruikt dan ben je minder vrij. Wat ook scheelt is dat er met deze film niet zoveel geld gemoeid was. Dat gaf me meer ruimte om te spelen. Als ik een idee had, was het makkelijker om te zeggen: laten we het maar proberen. Ik had daardoor meer plezier in het draaien. En als ik plezier heb, dan voel ik me vrijer, dan ga ik zweven.

Staat deze film dichter bij u dan bijvoorbeeld The Brothers Grimm?
Dat is lastig. Dat weet ik niet. Ik ben geneigd om te denken dat ik Tideland leuker vind. Als ik naar Grimm kijk, denk ik terug aan alle problemen. Maar ik heb nog geen afstand kunnen nemen van beide films. Ik kijk ook nooit naar een film als ik net klaar ben. Het duurt jaren voordat ik mijzelf los kan maken van een productie. Laatst zag ik per toeval The fisher king op televisie. Dat was echt een verrassing. Ik wist niets meer, niet eens de volgorde van de scènes. En toen dacht ik: dit is toch niet slecht.

U was verrast door uw eigen fantasie?
Ik wou dat ik er meer van zou kunnen genieten. Dat ik vaker in de huid van het publiek zou kunnen kruipen.

Over het publiek gesproken: hoe denkt u dat Tideland ontvangen zal worden?
Veel mensen zullen een hekel hebben aan de film, ze zullen de film afwijzen, eruit weglopen.

Dat is een eerlijk antwoord. Maar waarom?
Omdat het een verontrustende film is. Een klein meisje dat een heroïnespuit voor haar vader klaarmaakt. Een meisje van negen jaar dat haar seksualiteit ontdekt. Veel mensen willen dat niet zien. Terwijl het een film is die niet oordeelt. Het is een kinderfantasie. Wat mij intrigeert is hoe ze overleeft, tussen de ellende en de rottende lijken. Mijn vrouw zei: het is shockerend omdat het onschuldig is. Maar er zijn ook mensen die van de film houden. Ik heb de film aan Michael Palin laten zien, van Monty Python. Die liep na de voorstelling meteen weg, zonder iets te zeggen. Pas een dag later sprak ik met hem en hij zei: ik vond het verschrikkelijk. Het is een verschrikkelijke film. Maar ik toen ik vanmorgen wakker werd zaten al die beelden nog in mijn hoofd. Ik krijg ze er niet uit. Dit is het of beste wat je ooit hebt gemaakt, of het slechtste.

U zei net dat het voordelen heeft om met een klein budget te werken. Bent u van plan dat in de toekomst vaker te doen?
Ik hoop dat ik weer een verhaal tegenkom dat zo gemaakt kan worden. Maar de meeste projecten waar ik mee bezig ben zijn veel gecompliceerder, visueel veel voller, rijker. Dat zijn allemaal projecten die een stuk duurder zijn om te maken.

Is dat de echte vloek van Terry Gilliam?
(Lachend) Het is behoorlijk frustrerend, ja. Al die fantasieën, al die beelden, al die verhalen in mijn hoofd. En het kost zoveel moeite om die projecten van de grond te krijgen. Maar vergis je niet. De productie verliep soepel, maar ook Tideland was moeilijk te financieren. Het zijn toch vaak mannen die over het geld gaan. En vooral mannen hebben moeite met deze film.

Meer dan vrouwen?
Vrouwen kunnen zich makkelijker identificeren met het meisje Jeliza-Roze. Die begrijpen beter wat er met haar gebeurt. Mannen hebben angst. Het gaat ook over seksualiteit. En dan is het meisje toch aantrekkelijker dan ze zou moeten zijn voor een negenjarige. Dan heb je het al snel over pedofilie. Ze zijn bang voor die gevoelens en dan worden ze boos. Het is opvallend. Alle financiers zijn of vrouw, of ze komen uit Japan. Maar ja, daar houden ze van kleine meisjes. Ik ben benieuwd hoe de film in Nederland wordt ontvangen.

Jeroen Stout


top
Artikelen
25 jaar Geruchtenmachine
25 jaar na nu Vermaak achter de zonnebril
Het nulnummer van de Filmkrant
CinemAsia Van hiphop tot horror
Europese cinema Het schuim der dagen
Jan Heijs (1952-2006) Bruggenbouwer tussen wolven en slangen
Lente in Napels, Glasgow, Hamburg, Luik en Moskou Met welke filmauteurs gaan wij het nieuwe millennium in, wie zijn de hoop van 21e-eeuws Europa?
Siberisch filmfestival Dubai in de taiga
Tigers on Tour Rondreizend filmfeestje met prijswinnaars
Valerio Zurlini Knappe melancholicus

Interviews
Dagur Kári Wat is er groter dan een olifant?
John Turturro Liefde schaadt
Sabina Guzzanti Italiaans voor beginners
Terry Gilliam Shockerende onschuld
Vijf vragen aan Tessa Boerman

Rubrieken
Action!
Volg alleen je hart
Spotlicht: Ricky Koole
Amsterdam Box Office Periode 16 februari t/m 22 maart 2006
Boeken
Cinedix
Evenementen
Festivals
De geruchtenmachine
Mening
Mijn Mening
De Pers Over
Thuiskijken
Verwacht


Recensies
CROSSING THE BRIDGE: THE SOUND OF ISTANBUL Het geheim van Istanbul
DARK HORSE Met de koptelefoon op
FACTOTUM Avonturen van een verbrand scrotum
LANGER LICHT Bokshandschoenen en marshmallows
ODESSA... ODESSA! Van oude mensen en dingen die voorbij gaan
RHYTHM IS IT Stoere tieners op de planken
ROMANCE & CIGARETTES Musical met valse noot
THE SECRET LIFE OF WORDS Woorden op sterk water
SPORTMAN VAN DE EEUW Een naïeve paalklimmer in Friesland
TIDELAND Alice D in Wonderland
TRANSAMERICA Alleen nog de piemel binnenstebuiten keren
VIVA ZAPATERO! De stille staatsgreep